سندرم گایسبوک یکی از نادرترین و در عین حال قابلدرمانترین علل فشار خون ثانویه است که اغلب نادیده گرفته میشود. این بیماری حتی ممکن است زندگی روزمره افراد را نیز مختل کند، به همین دلیل در ادامه قصد داریم تا این سندرم که به عنوان پلیسیتمی استرس یا غلظت خون کاذب نیز شناخته میشود را مورد بررسی قرار دهیم.
غلظت خون کاذب چیست؟
سندرم گایسبوگ اولین بار در سال ۱۹۰۵ توسط دکتر فلیکس گایسبوک برای مردانی که فشار خون بالا به همراه افزایش سطح هماتوکریت بالا، بدون اسپلنومگالی ( بزرگی طحال) و یا تعداد غیرطبیعی لکوسیتها (افزایش گلبول های سفید) و افزایش پلاکت ها(ترومبوسیتوز) داشتند، توصیف شد.
طبق گفته ncbi سندرم گایسبوک که با نام پلیسیتمی نسبی مزمن یا اریتروسیتوز نیز شناخته میشود، به صورتهای مختلفی مثل اریتروسیتوز استرس، پلیسیتمی خوشخیم، اریتروسیتوز خوشخیم، پلیسیتمی کاذب، پلیسیتمی آشکاری که به دلیل انقباض نسبی حجم پلاسما رخ میدهد، نامیده شده است.
پلیسیتمی استرس چه کسانی را تهدید میکند؟
غلظت خون کاذب عمدتاً مردانی با اضافه وزن، بی تحرک یا کمتحرک، با اندامی چاق، چشمان پف آلود و قرمزرنگ، دارای رژیم غذایی پرکالری، عادت به سیگار کشیدن و دخانیات، بیماری عروقی، سردرد، سرخ شدن صورت و نوشیدن کم آب، رخ میدهد.
علل سندرم گایسبوگ
سندرم گایسبوگ علل زیادی دارد از تاثیر سیگار بر غلظت خون تا سبک زندگی ناسالم هر کدام باعث به وجود آمدن این عارضه میشوند. از دیگر علل ایجاد پلیسیتمی استرس میتوان به موارد زیر اشاره کرد.
- کاهش حجم خارج سلولی به دلیل دیورز (افزایش ادرار)
- هیپوکسمی(کمبود اکسیژن)
- تولید بالای اریتروپوئیتین (هورمونی که باعث افزایش تولید گلبول قرمز میشود) از کلیهها نیز جز این سندرم میباشد.
- اضافه وزن
- رژیم غذایی پرکالری
- بیماری عروقی
- کم آبی بدن
- اعتیاد به الکل
- درمان با داروهای ادرارآور
- استرس
مشاوره تخصصی با پزشکان مجموعه ایران فصد
علائم پلیسیتمی استرس
این بیماری خود را به صورت ضعف، خستگی، سردرد، خارش، کبودی، درد مفاصل، سرگیجه و درد شکم خود را نشان میدهد.
سندرم گایسبوگ منجر به چه مشکلاتی میشود؟
در صورتی که این بیماری درمان نشود، فرد دچار فشار خون بالا، کاهش حجم پلاسما، افزایش ویسکوزیته خون، هماتوکریت و هموگلوبین بالا، کلسترول و تریگلیسیرید بالا و افزایش سکته مغزی و قلبی میشود.
[مطالعه بیشتر: فصدخون و فشار خون ]
درمان پلیسیتمی استرس
همهی افرادی که به سندرم گایسبوگ دچار هستند، درمان یکسانی ندارند. درمانهای این عارضه عبارتند از:
تغییر سبک زندگی
پزشک در ابتدا بر اصلاح سبک زندگی تمرکز دارد، در این برنامه مدیریت فشار خون بالا و کاهش عوامل خطر مانند چاقی، تشویق به ترک سیگارو دخانیات و ترک مصرف الکل، قطع مصرف دیورتیکها قرار دارد.
فلبوتومی
فلبوتومی درمانی به عنوان بخش اساسی درمان بیمارانی با مقادیر هماتوکریت بیش از 54، به ویژه در بیمارانی که عوامل خطر ترومبوتیک نیز دارند، در نظر گرفته میشود. در حین درمان با فلبوتومی از محلول هیپوتونیک مانند سرم هاف سالین NACL %0.45 یا محلول نمکی ایزوتونیک یا سرم نرمال سالین(0.9% NaCl) استفاده میشود، تا از افت فشار خون جلوگیری شود و حجم داخل عروقی به اندازه کافی حفظ شود.
یک نمونه درمان سندرم گایسبوگ در زمینه فلبوتومی بدین صورت است بیمار در ابتدا با مهارکنندهی آنزیم مبدل آنژیوتانسین و مسدودکنندهی کانال کلسیم برای کنترل فشار خون تحت درمان قرار گرفت. سرانجام یک سال پس از شروع فلبوتومی و رسیدن به هموگلوبین ۱۵ تا ۱۶ گرم در دسیلیتر، بیمار توانست مصرف داروهای ضد فشار خون را قطع کند و در حالی که به فلبوتومی ادامه میداد، فشار خون طبیعی خود را حفظ کرد.
دارو درمانی
برای کنترل غلظت خون کاذب میتوان از داروهای زیر با مشورت پزشک استفاده کرد.
- هیدروکسیاوره (هیدریا): در بیمارانی که ویسکوزیته خون بسیار بالا و خطر جدی ترومبوز دارند، به ویژه افراد بالای ۷۰ سال، پلاکت بالای 1.5 میلیون یا دارای عوامل خطر قلبیعروقی، به عنوان داروی اصلی به همراه دیگر درمانها برای کاهش تولید سلولهای خونی توصیه میشود.
- آسپرین دوز پایین (۸۰–۱۰۰ میلیگرم روزانه): در اکثر بیماران پلیسیتمی ورا برای پیشگیری از لخته شدن خون و کاهش خطر سکته و حمله قلبی تجویز میگردد، مگر در افرادی که سابقه خونریزی گوارشی یا مغزی دارند (در این موارد با نظر پزشک قطع یا جایگزین میشود).
- سایر داروهای ضدپلاکت (مانند دیپیریدامول یا کلوپیدوگرل): در موارد خاص و زمانی که آسپرین به تنهایی کافی نباشد یا منع مصرف داشته باشد.
سخن پایانی
سندرم گایسبوک یا پلیسیتمی استرس، بیماریای نیست که با یک قرص برای همیشه حل شود، بلکه هشداری است که بدن به سبک زندگی ما میدهد. خوشبختانه با وجود فصد خون مدرن دیگر دغدغهای از این عارضه نخواهید داشت، البته قبل از اقدام به درمان حتما به یک پزشک متخصص در این زمینه مراجعه کنید.
منابع:
