غلظت خون اصطلاحی رایج برای بالا بودن هموگلوبین یا هماتوکریت در آزمایش خون است. هماتوکریت نشان میدهد چه درصدی از حجم خون را گلبولهای قرمز تشکیل میدهند. این بیماری در زنان نیز رواج دارد و علائم متفاوتی را به همراه دارد، در ادامه علائم غلظت خون در زنان را به خوبی مورد بررسی قرار میدهیم.
عدد غلظت خون در زنان چقدر است؟
در زنان، هموگلوبین بالاتر از ۱۶ گرم در دسیلیتر یا هماتوکریت بالاتر از ۴۸ درصد از معیارهایی است که پزشک هنگام بررسی احتمال پلیسیتمی ورا در نظر میگیرد. برای تشخیص نتیجهی این آزمایشها باید در کنار سایر یافتهها بررسی شود.
علائم غلظت خون در زنان
علائم غلظت خون در زنان و مردان به طور کلی مثل هم هستند، به همین منظور علائم غلظت خون در زنان به صورت زیر هستند.
علائم گوارشی مانند استفراغ، حالت تهوع و درد مکرر شکم
در برخی مبتلایان به غلظت خون طحال بزرگ میشود و به معده فشار میآورد. این فشار میتواند باعث زود سیر شدن، احساس پری یا درد در قسمت بالای سمت چپ شکم شود. تهوع و استفراغ علتهای زیادی دارند. اگر همراه با درد ناگهانی و شدید شکم ایجاد شوند، ارزیابی فوری لازم است، چون در موارد نادر ممکن است لختهای در رگهای خونرسان به روده وجود داشته باشد.

خستگی غیرمعمول
خستگی مداوم یکی از نشانههای شایع کمخونی در زنان است. وقتی کمخونی ناشی از فقر آهن باشد، بدن برای ساخت هموگلوبینِ کافی با کمبود آهن روبهرو میشود. در نتیجه گلبولهای قرمز اکسیژن کمتری به بافتها میرسانند و فرد ممکن است حتی پس از استراحت هم احساس خستگی کند.
سردرد، سرگیجه و تاری دید
وقتی تعداد گلبولهای قرمز بیش از حد بالا میرود، خون غلیظتر میشود و ممکن است آهستهتر در رگهای کوچک جریان پیدا کند. این تغییر در خونرسانی میتواند در بروز سردرد، سرگیجه یا تاری دید نقش داشته باشد. این علائم علتهای دیگری هم دارند و پزشک برای بررسی ارتباط آنها با غلظت خون، نتیجهی آزمایش را در کنار علائم و سابقهی فرد ارزیابی میکند.
خارش پس از تماس با آب
در زنانی که غلظت خون دارند، سلولهای غیرطبیعی تولید شده مقدار زیادی هیستامین و سیتوکین تولید میکنند. این دو مورد باعث التهاب و تورم و در نهایت خارش بدن میشوند.
درد قفسه سینه
درد قفسهی سینه ممکن است در برخی افراد مبتلا به غلظت خون رخ دهد. افزایش بیش از حد گلبولهای قرمز میتواند جریان خون را کند کند و در بعضی شرایط احتمال تشکیل لخته را بالا ببرد. درد ناگهانی قفسهی سینه به ویژه اگر با تنگی نفس همراه باشد، نیاز به ارزیابی فوری دارد.
افزایش میزان تعریق
تعریق راه طبیعی بدن برای خنک شدن است و در هوای گرم، هنگام فعالیت بدنی یا در شرایط استرسزا بیشتر میشود. در برخی افراد مبتلا به پلیسیتمی ورا، تعریق بیش از حد یا تعریق شبانه نیز ممکن است دیده شود. تعریق به تنهایی علتهای مختلفی دارد و برای تشخیص غلظت خون باید نتیجهی آزمایش خون و سایر علائم هم بررسی شوند.
فشار خون
افرادی که غلظت خون دارند، دچار فشار خون نیز میشوند. بدین صورت که با افزایش گلبولها حجم خون کاهش و فشار آن افزایش مییابد.
تغییر رنگ پوست؛ آبی، بنفش یا سرخ شدن پوست
افرادی که غلظت خون دارند در بدن آنها هموگلوبین به مولکولهایی که دارای نیتروژن هستند، میچسبند. به دنبال این موضوع هموگلوبین نیز نیتروژندار میشود. این مورد خود را به صورت تغییر رنگ پوست به رنگ آبی، بنفش یا سرخ نشان میدهد.
مشاهده قرمزی چشم
بعضی از افرادی که به غلظت خون دچار میشوند، ممکن است به فشار خون مبتلا شوند. در پی این موضوع چشمها قرمز بشوند.
احساس گزگز و سوزن سوزن شدن دست و پا
در غلظت خون افزایش تعداد گلبولهای قرمز میتواند جریان خون را در رگهای کوچک مختل کند و در بروز گزگز انگشتان دست و پا نقش داشته باشد. گزگز، احساس سوزش و قرمزی از جمله علائم غلظت خون در پاها هستند که ممکن است در برخی مبتلایان دیده شوند.
درد مفاصل و نقرس
در پلیسیتمی ورا ساخته شدن و تجزیهی سلولهای خونی بیشتر از حد معمول است. این فرایند میتواند سطح اسید اوریک را بالا ببرد. اگر اسید اوریک به شکل بلور در مفصل رسوب کند، ممکن است حملهی نقرس رخ دهد که با درد ناگهانی، تورم و قرمزی مفصل مخصوصا در شست پا همراه است.
وزوز گوش
بعضی از افراد مبتلا به غلظت خون ممکن است در گوش خود صدایی شبیه وزوز یا ضربان بشنوند. وزوز گوش علتهای مختلفی دارد و به تنهایی برای تشخیص غلظت خون کافی نیست.
علت غلظت خون در زنان
- کم آبی
- سیگار کشیدن
- آپنه خواب
- مصرف تستوسترون، اریتروپویتین و برخی داروهای گروه SGLT2
- مشکلات کلیه
چرا تفسیر غلظت خون در زنان متفاوت است؟
غلظت خون در زنان به دلیل قاعدگی و کمبود آهن، بارداری و یائسگی کمی با مردان متفاوت است. بدین صورت که در دوران بارداری حجم پلاسما (بخش مایع خون) بیشتر از حجم گلبولهای قرمز افزایش مییابد. در نتیجه غلظت هموگلوبین و درصد هماتوکریت ممکن است کاهش پیدا کند. به همین دلیل پزشک این دو شاخص را با توجه به هفتهی بارداری و محدودهی طبیعی همان دوره تفسیر میکند.
راههای تشخیص غلظت خون در زنان
- بررسی غلظت خون با آزمایش شمارش کامل سلولهای خون (CBC) شروع میشود. اگر هموگلوبین یا هماتوکریت بالا باشد، پزشک بررسی میکند که این افزایش موقتی است یا از افزایش تعداد گلبولهای قرمز ناشی میشود.
- آزمایش اریتروپویتین (EPO): این هورمون تولید گلبولهای قرمز را تحریک میکند. سطح آن به پزشک کمک میکند بین احتمال پلیسیتمی ورا و علتهای ثانویهی افزایش گلبولهای قرمز تمایز بگذارد.
- آزمایش ژنتیکی JAK2 و بررسی مغز استخوان: اگر یافتههای اولیه احتمال پلیسیتمی ورا را مطرح کنند، پزشک ممکن است آزمایش جهش JAK2 و در برخی موارد نمونهبرداری از مغز استخوان را درخواست کند.
درمان غلظت خون در زنان چگونه انجام میشود؟
راههای تقریبا زیادی برای درمان غلظت خون در زنان وجود دارند، از آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد.
رژیم غذایی
پرتقال، سیب، توت ها، بروکلی، هویج، ماهی (مخصوصا ماهی چرب مثل سالمون)، مرغ بدون پوست، سویا، تخم مرغ، روغن زیتون، روغن کانولا، آووکادو، مغزها، توت فرنگی، انگور، لیمو، هلو و آب را در برنامهی غذایی خود قرار دهید.

دارو برای غلظت خون
داروهای زیادی برای غلظت خون وجود دارند، اما در بین آنها آسپرین داروی شناختهای در این زمینه است. آسپرین با مهار آنزیم سیکلواکسیژناز-۱ در پلاکتها، تولید ترومبوکسان A₂ را کاهش میدهد. این ماده به چسبیدن پلاکتها به یکدیگر کمک میکند و با کاهش آن، تجمع پلاکتها کمتر میشود. دوز دارو را پزشک با توجه به شرایط فرد و خطر خونریزی تعیین میکند.
انجام تمرینات ورزشی
تمرینات ورزشی درمان قطعی برای غلظت خون نیستند، فعالیت بدنی با شدت متوسط مانند پیادهروی، به بهتر شدن گردش خون کمک میکند. حرکات ملایم پا و مچ پا، به ویژه هنگام نشستن طولانی، به جریان خون در پاها کمک میکنند. اگر غلظت خون دارید، شدت و مدت ورزش را با توجه به وضعیت سلامتی خود و نظر پزشک تنظیم کنید.
فصد خون به روش فلبوتومی
تمامی راههای گفته شده بیشتر نقش کنترل دارند تا درمان، راهکاری که غلظت خون را به خوبی درمان میکند، فصد خون به روش فلبوتومی است. در این روش در حین انجام فصد خون به دست دیگر سرم زده میشود. با این کار بدن دیگر کمبود گلبول قرمز را احساس نمیکند تا مجبور به ساخت گلبول شود.
سوالات متداول
چرا بعد از حمام بدنم میخارد؟ ممکن است از غلظت خون باشد؟
خارش پس از حمام یا دوش گرفتن در بعضی افراد مبتلا به پلیسیتمی ورا دیده میشود. اگر این خارش مرتب تکرار میشود و هموگلوبین یا هماتوکریت شما هم بالاست، هر دو مورد را با پزشک مطرح کنید.
آیا قرمزی صورت یا گزگز دست و پا نشانهی غلظت خون است؟
قرمزی پوست و گزگز دست یا پا ممکن است در بعضی مبتلایان به ویژه افراد مبتلا به پلیسیتمی ورا، دیده شود. چون این علائم علتهای مختلفی دارند، پزشک آنها را در کنار نتیجهی آزمایش خون و سابقهی فرد بررسی میکند.
منبع:

