مرکز فصد خون > مقالات آموزشی : اگر کمبود ویتامین D دارید، احتمالا به این بیماری های دچار شوید!!!

اگر کمبود ویتامین D دارید، احتمالا به این بیماری های دچار شوید!!!

diseases caused by vitamin d-deficiency

مقاله توسط پزشک ایران فصد تایید شد

دکتر سمیه نیکوفرد

پزشک عمومی تالاسمی

مشاوره تخصصی با پزشکان مجموعه ایران فصد
فهرست مطالب
4
(2)

ویتامین D ویتامین‌ها ضروری برای حفظ سلامت بدن است که نقش مهمی در جذب کلسیم، استحکام استخوان‌ها، عملکرد عضلات و تنظیم فعالیت سیستم ایمنی دارد. کمبود ویتامین D می‌تواند در طولانی‌ مدت مشکلات مختلفی برای سلامتی ایجاد کند و در صورت بی‌توجهی، خطر ابتلا به برخی بیماری‌ها را افزایش دهد. اما کمبود ویتامین دی باعث چه بیماری هایی می‌شود و چه علائمی دارد؟

حد تعیین شده‌ی ویتامین D

مقدار مجاز ویتامین D براساس سن، جنس و وزن افراد متفاوت است. با این حال اگر در برگه‌ی آزمایش ویتامین D را با عبارت 25 OH Vitamin D3 یا Vit D3-25OH می‌توان پیدا کرد. اگر مقدار آن 30 تا 100 نانوگرم باشد باشد، سطح آن در بدن نرمال است.

کمبود ویتامین دی باعث چه بیماری هایی می‌شود؟

کمبود ویتامین D بیماری‌های زیر را به وجود می‌آورد.

افسردگی

طبق گفته sciencedirect ویتامین D در تولید هورمون‌های تنظیم‌کننده خلق و خو مانند سروتونین و دوپامین نقش دارد و کسانی که دچار کمبود این ویتامین هستند، دچار اختلال در عملکرد مغز و التهاب می‌شوند.

پوسیدگی استخوان

یکی از عوارض مهم کمبود ویتامین D، درد استخوان‌ها است که نباید نادیده گرفته شود. این ویتامین نقش اساسی در جذب کلسیم و حفظ سلامت و استحکام استخوان‌ها دارد. زمانی که بدن با کمبود ویتامین D مواجه می‌شود، جذب کلسیم کاهش می‌یابد و در صورت تداوم این وضعیت، احتمال کاهش استحکام استخوان‌ها و بروز مشکلاتی مانند نرمی استخوان (استئومالاسی) افزایش پیدا می‌کند. از آنجا که کلسیم برای حفظ ساختار و بازسازی طبیعی بافت استخوان ضروری است، تامین ویتامین D کافی می‌تواند به حفظ سلامت استخوان‌ها و پیشگیری از عوارض ناشی از کمبود آن کمک کند.

پوسیدگی استخوان

مشکلات گوارشی

روده نیاز به انرژی برای دفع مواد غذایی دارد، ویتامین D که در روده است، از یبوست جلوگیری می‌کند و فرآیند جذب و دفع در روده را سرعت می‌بخشد. یکی از نشانه‌های کمبود ویتامین D نفخ معده، سوزش دل و مشکلات گوارشی است.

درد عضلات و کم رمقی

عملکرد صحیح عضلات بدن به دریافت مواد مغذی مختلف وابسته است که ویتامین D  یکی از مهم‌ترین آن‌ها به شمار می‌رود. این ویتامین در حفظ سلامت و قدرت عضلات نقش دارد و کاهش سطح آن در بدن می‌تواند با ضعف عضلانی، احساس خستگی و درد در بخش‌های مختلف بدن همراه باشد. افرادی که دچار کمبود قابل‌توجه ویتامین D  هستند، ممکن است هنگام انجام فعالیت‌های روزمره زودتر احساس ضعف کنند یا دردهایی را در عضلات خود تجربه کنند. این دردها گاهی به ‌صورت کوفتگی و بدن ‌درد منتشر ظاهر می‌شوند و ممکن است با دردهای عضلانی ناشی از بیماری‌هایی مانند آنفلوانزا اشتباه گرفته شوند.

عرق بیش از حد

یکی از مشکلات رایج بسیاری از افراد در طول سال، تعریق بیش از حد است. کمبود ویتامین D به‌ طور مستقیم باعث تعریق نمی‌شود، اما یکی از علائم شایع آن تعریق شبانه یا بیش از حد (به‌ ویژه در سر و پیشانی) است که اغلب با خستگی و ضعف عمومی همراه می‌شود. اگر تعریق غیرعادی دارید، آزمایش ویتامین D می‌تواند کمک‌کننده باشد.

خستگی

کمبود ویتامین دی باعث خستگی مداوم، کاهش انرژی و ضعف عضلانی می‌شود، این ویتامین نقش مهمی در عملکرد طبیعی عضلات، سلامت استخوان‌ها و تنظیم فرایندهای مختلف بدن دارد. زمانی که سطح ویتامین D در بدن کاهش پیدا می‌کند، ممکن است عملکرد عضلات تحت تاثیر قرار بگیرند و فرد هنگام انجام فعالیت‌های روزمره زودتر احساس خستگی کند.

یکی از دلایل احتمالی این ارتباط، نقش ویتامین D در عملکرد سلول‌های عضلانی و حفظ قدرت آن‌ها است. کمبود شدید این ویتامین می‌تواند باعث ضعف عضلانی، درد استخوان‌ها و دشوار شدن فعالیت‌هایی مانند بالا رفتن از پله‌ها شود. این مشکلات ممکن است احساس خستگی و کاهش توان جسمی را تشدید کنند.

depres

دیر خوب شدن زخم

ترکیب ویتامین D، A و B باعث می‌شود تا زخم‌هایی که در بدن وجود دارند، به سرعت بهبود یابند. کمبود ویتامین D در ناخن‌ها باعث شکنندگی، نازکی و ریزش لایه‌های ناخن می‌شود و اغلب به زخم‌های گوشه ناخن منجر می‌گردد. این زخم‌ها به دلیل بهبود کند، مستعد عفونت باکتریایی هستند و اگر درمان نشوند، می‌توانند دردناک و مزمن شوند.

عرق کردن بیش از حد

عرق کردن فرآیند طبیعی در بدن است، اما اگر مقدار آن از حد استاندارد بیشتر شود، علت آن ممکن است به کمبود ویتامین دی مربوط باشد.

بیماری‌های تنفسی

علاوه بر تاثیر ویتامین D و سیستم ایمنی، نبود این ویتامین در ایجاد بیماری‌های تنفسی نیز نقش دارند. کمبود ویتامین D می‌تواند بیماری آسم را تشدید کند. به نظر می‌رسد ویتامین D نقش اصلاح‌کننده سیستم ایمنی را دارد و با کاهش التهاب راه‌های هوایی، به ‌طور مؤثری علائم آسم را کم می‌کند.

دیابت

ویتامین D به تولید انسولین کمک کرده و کمبود آن می‌تواند مقاومت به انسولین و قند خون ناشتا را افزایش دهد. حال اگر مقدار تعیین شده ویتامین D در بدن کم‌ باشد، ریسک ابتلا به دیابت نوع ۲ افزایش می‌یابد.

اسکیزوفرنی

اسکیزوفرنی بیماری است که خود را به صورت توهم، گفتار نامفهوم، کناره‌گیری از دیگران و مشکل در تمرکز نشان می‌دهد. برخی مطالعات حاکی بر این است که افراد با کمبود ویتامین  D بیشتر دچار این بیماری هستند.

ریزش مو

بعضی از خانم‌هایی که در بازه سنی 18 تا 45 سال قرار دارند، از ریزش مو ناشی از کمبود ویتامین D رنج می‌برند. این ویتامین نقش کلیدی در تحریک فولیکول‌های مو (چه موهای موجود و چه فولیکول‌های جدید) دارد و به رشد و تقویت چرخه مو کمک می‌کند. وقتی سطح ویتامین D در بدن پایین باشد، فولیکول‌ها ضعیف شده، موها نازک‌تر می‌شوند، رشدشان کند می‌شود و در نهایت ریزش مو افزایش می‌یابد.

ریزش مو

آلزایمر

آلزایمر شایع‌ترین شکل زوال عقل می‌باشد که بیشتر برای افراد بالای 65 سال اتفاق می‌افتد. کمبود ویتامین D با کاهش عملکرد شناختی و افزایش تجمع پروتئین‌های مضر (مانند آمیلوئید بتا و تاو) در مغز مرتبط است و خطر ابتلا به بیماری آلزایمر را به‌ طور قابل‌توجهی افزایش می‌دهد. مطالعات نشان می‌دهند سطوح پایین این ویتامین با التهاب مزمن مغز، آسیب نورونی و تسریع پیشرفت آلزایمر همراه است.

کم‌خونی

از تاثیر تاثیر کمبود ویتامین دی بر کم خونی نیز نباید غافل شوید، ویتامین d در دسترسی بدن به آهن و هورمون هپسیدین موثر است، اگر آهن به خوبی جذب نشود، گلبول قرمز نیز تشکیل نمی‌شود و کم خونی به وجود می‌آید.

مشاوره تخصصی با پزشکان مجموعه ایران فصد

سرطان پروستات

مطالعات قطعی مبنی بر ارتباط سرطان پروستات و ویتامین D ثبت نشده، ولی طبق آزمایشات انجام شده، افرادی که دچار این سرطان شده‌اند، دچار کمبود این ویتامین هستند.

بیماری قلبی

کمبود ویتامین D باعث دیابت می‌شود، دیابت نیز در بعضی مواقع باعث بروز مشکلات قلبی می‌شود. چرا که مقادیر این ویتامین در ضعیف شدن عملکرد پمپاژ خون در قلب تاثیر دارد.

[مطالعه بیشتر: ویتامین تراپی و ریکاوری عضلات]

اختلال نعوظ

کمبود ویتامین D جلوی گشاد شدن عروق خونی را می‌گیرد و این اتفاق، ممکن است منجر به اختلال نعوظ می‌شود. به این وضعیت اختلال عملکرد اندوتلیال گفته می‌شود. تحقیقات متعدد نشان داده‌اند که کمبود ویتامین D با این اختلال مرتبط است. عملکرد صحیح اندوتلیوم عروقی (لایه داخلی شریان‌ها) برای خون‌رسانی مناسب به آلت تناسلی ضروری است و مستقیما بر فرآیند نعوظ تأثیر می‌گذارد.

راشیتیسم در کودکان

راشیتیسم وضعیتی است که با نرم شدن و ضعیف شدن استخوان‌ها همراه است و اغلب منجر به بدشکلی استخوان‌ها، به‌ ویژه در پاها (مانند پاهای پرانتزی یا X شکل) می‌شود. این بیماری عمدتا به دلیل اختلال در جذب یا متابولیسم کلسیم و فسفر ایجاد می‌شود و معمولا در کودکان به دلیل کمبود ویتامین D، کلسیم یا فسفر بروز می‌کند.

استئومالاسی در بزرگسالان

استئومالاسی (نرم شدن استخوان‌ها) بیماری‌ای است که با نرم و ضعیف شدن استخوان‌ها همراه است و منجر به درد استخوانی، ضعف عضلانی و افزایش خطر شکستگی می‌شود. این وضعیت عمدتا به دلیل معدنی‌سازی ناکافی استخوان ناشی از کمبود ویتامین D رخ می‌دهد.

چگونه ویتامین دی مورد نیاز بدن را تامین کنیم؟

ویتامین دی نقشی اساسی در سلامت استخوان‌ها، تقویت سیستم ایمنی و تنظیم عملکرد هورمون‌ها بر عهده دارد. اینکه مقدار این ویتامین در بدن به اندازه‌ی استاندارد نباشد، می‌توان از طریق راه‌های زیر این مشکل را درمان کرد.

رژیم غذایی

ماهی‌های چرب مانند سالمون، ساردین و ماهی خال‌مخالی از منابع غذایی مناسب ویتامین D محسوب می‌شوند. همچنین زرده تخم‌مرغ، برخی انواع قارچ و مواد غذایی غنی‌شده مانند شیر و غلات صبحانه می‌توانند به دریافت این ویتامین کمک کنند. گنجاندن این مواد غذایی در برنامه روزانه، راهی مناسب برای افزایش دریافت ویتامین D از طریق تغذیه است.

Diet

مکمل‌های دارویی

اگر رژیم غذایی برای تامین این ویتامین پاسخگو نبوده، می‌توانید از مکمل‌های دارویی استفاده کنید. میزان نیاز به مکمل به عواملی مانند سن، وضعیت تغذیه و سطح ویتامین D بدن بستگی دارد. از آنجا که مصرف بیش‌ازحد ویتامین D می‌تواند باعث افزایش کلسیم خون و بروز عوارض شود، بهتر است مقدار مصرف بر اساس نیاز فرد و توصیه پزشک تعیین شود.

ویتامین تراپی

مصرف مکمل احتمال این را دارد که به خوبی جذب بدن نشود، اما یک راهکار موثر در این زمینه استفاده از ویتامین تراپی می‌باشد. علاوه بر درمان کمبود ویتامین دی، اکثر مشکلاتی که به خاطر کاهش این ماده در بدن ایجاد می‌شوند نیز با ویتامین تراپی از بین می‌روند و دیگر نیازی به انجام درمان دیگری نیست. همچنین در ترکیبات این روش درمانی ویتامین‌های دیگری نیز وجود دارند که هر کدام تاثیر مفید و جداگانه‌ی دیگری نیز روی بدن دارند. از طرفی ویتامین تراپی فرآیندی حساس و پیچیده محسوب می‌شود و باید در مرکز معتبری مثل ایران فصد و زیر نظر متخصصان انجام شود.

در حال بارگذاری...

پیشگیری از کمبود ویتامین D

اگر به دنبال راهی برای پیشگیری از کمبود ویتامین دی هستید، می‌توانید راه‌های زیر را در برنامه‌ی خود قرار دهید.

  1. مصرف مواد غذایی غنی از ویتامین D: ماهی‌های چرب مانند سالمون و ساردین، زرده تخم‌مرغ و مواد غذایی غنی‌شده مانند شیر و غلات صبحانه را در رژیم غذایی خود بگنجانید.
  2. قرار گرفتن متعادل در معرض نور خورشید: نور خورشید به تولید طبیعی ویتامین D در پوست کمک می‌کند. میزان مورد نیاز به عواملی مانند فصل، رنگ پوست و محل زندگی بستگی دارد.
  3. استفاده از مکمل‌های ویتامین D در صورت نیاز: افرادی که از طریق غذا و نور خورشید ویتامین D کافی دریافت نمی‌کنند، ممکن است به مکمل نیاز داشته باشند.
  4. توجه به عوامل خطر: سالمندان، افرادی که کمتر در معرض نور خورشید قرار می‌گیرند و کسانی که رژیم غذایی محدودی دارند، بیشتر در معرض کمبود این ویتامین هستند.
  5. انجام آزمایش در صورت لزوم: در افرادی که علائم یا عوامل خطر مرتبط دارند، بررسی سطح ویتامین D با نظر پزشک می‌تواند به شناسایی کمبود کمک کند.
  6. پرهیز از مصرف خودسرانه دوزهای بالا: مصرف بیش‌ازحد مکمل ویتامین D می‌تواند باعث افزایش کلسیم خون و بروز مشکلات کلیوی شود.

سخن پایانی

توجه داشته باشید که تمامی مشکلات و بیماری‌هایی که گفته شد، تنها به دلیل کمبود ویتامین d به وجود نیامده‌اند و اگر از هر کدام از این مشکلات رنج می‌برید، دلیل آن را تنها کمبود این ویتامین ندانید. این سری از بیماری‌ها دلایل و علت‌های زیادی دارند و علت اصلی آن توسط پزشک تعیین می‌شود، پس توجه داشته باشید که به هیچ عنوان قرص ویتامین D را خودسرانه مصرف نکنید.

سوالات متداول

چه عواملی باعث کمبود ویتامین دی می‌شود؟

سن بالا، داشتن بیماری مزمن کلیوی، بیماری کبد یا هیپرپاراتیروئیدیسم و اضافه وزن تنها چند مورد از عواملی هستند که باعث کمبود ویتامین دی می‌شوند.

ویتامین دی را با چی نخوریم؟

بهتر است در حین مصرف ویتامین D، چای و قهوه، آهن، کلسیم بالا و داروهای استروئیدی را مصرف نکنید.

بهترین ساعت جذب ویتامین D چه ساعتی است؟

زمان مناسب برای مصرف قرص ویتامین دی معمولا صبح یا ظهر همراه با یک وعده غذایی چرب مانند ناهار یا صبحانه مفصل است.

چه مواردی کمبود ویتامین دی را تشدید می‌کنند؟

افرادی که غذاهایی که ویتامین دی دارند، به اندازه مصرف نمی‌کنند، چاقی، بارداری، سلامت کبد و کلیه، زندگی در مناطق سردسیر، آلودگی هوا، مشکلاتی مثل بیماری کرون، بیماری سلیاک، مصرف بعضی از داروها مثل استاتین‌ها (داروهای کاهنده‌ی کلسترول خون) و استروئیدها و سیگار کشیدن از مواردی هستند که کمبود ویتامین دی را به وجود می‌آورند.

 تشخیص کمبود ویتامین دی چگونه انجام می‌شود؟

آزمایش خون بهترین راه‌حل برای تشخیص کمبود ویتامین دی در بدن است، چرا که این ویتامین به دو شکل 25-هیدروکسی ویتامین D یا کلسیدیول و 1,25-دی هیدروکسی ویتامین D یا کلسیتریول در خون وجود دارند.

منابع:

clevelandclinic.org

everydayhealth.com

my.clevelandclinic.org

medscape.com

به این مقاله امتیاز بدهید:

میانگین امتیاز:  4 / 5. تعداد رأی:  2

مقالات مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید