تزریق سرم آهن یکی از موثرترین روشهای درمان کمبود آهن و کمخونی ناشی از فقر آهن است و زمانی تجویز میشود که مصرف قرص آهن نتیجه مطلوبی نداشته باشد یا بدن به جبران سریع ذخایر آهن نیاز داشته باشد. با وجود ایمنی بالای این روش، رعایت مراقبت های بعد از تزریق سرم آهن، تاثیر زیادی در موفقیت درمان و کاهش احتمال بروز مشکلات خواهد داشت.
مراقبت های بعد از تزریق سرم آهن
تزریق سرم آهن برای مواردی مثل بیماری التهابی روده، خونریزی در دستگاه گوارش (روده) و کم خونی ناشی از فقر آهن بسیار تاثیرگذار است. از طرفی رعایت مراقبتهای بعد از تزریق سرم آهن، نقش مهمی در کاهش عوارض احتمالی و افزایش اثربخشی درمان دارد. اگرچه بیشتر افراد پس از تزریق مشکلی را تجربه نمیکنند، اما رعایت چند توصیه ساده مانند استراحت کافی، نوشیدن مایعات، پیگیری وضعیت جسمانی و توجه به محل تزریق، میتواند روند جبران کمبود آهن را بهبود بخشد. در ادامه، مهمترین نکات مراقبتی بعد از تزریق سرم آهن را بررسی میکنیم.
نظارت فوری پس از تزریق
بعد از تزریق سرم آهن 30 دقیقه یا بیشتر در مرکزی که تزریق آن در انجام شده، بمانید. در این شرایط حساسیتهای پوستی مثل تنگی نفس، کهیر، افت فشار و ضربان قلب مورد بررسی قرار میگیرد.
هیدراتاسیون
طبق گفته cohamed
Being well-hydrated before and after your iron infusion treatment can help reduce the likelihood of dizziness, fatigue, and nausea, which are among the most common side effects of post-infusion treatment.
هیدراته نگه داشتن بدن (نوشیدن مایعات کافی) پیش و پس از درمان تزریق آهن میتواند به کاهش احتمال بروز سرگیجه، خستگی و حالت تهوع کمک کند، به همین دلیل توصیه میشود تا مایعات زیاد بنوشید.
تغییرات رژیم غذایی
در طول دوره درمان با آهن تزریقی، مصرف همزمان قرص یا مکملهای خوراکی آهن توصیه نمیشود، زیرا آهن وریدی نیاز بدن را به خوبی تامین میکند و ادامه مصرف مکملهای خوراکی میتواند باعث تجمع بیش از حد آهن در بدن و افزایش خطر عوارض ناشی از اضافهبار آهن شود. مصرف مجدد مکملهای خوراکی باید تنها با نظر پزشک و در زمان مناسب آغاز شود. در کنار درمان، مصرف مواد غذایی سرشار از آهن مانند گوشت قرمز، حبوبات، جگر (در صورت نداشتن منع مصرف) و سبزیجات برگ سبز، همراه با منابع ویتامین C مانند پرتقال، کیوی، توتفرنگی یا فلفل دلمهای، میتواند به بهبود جذب آهن و افزایش اثربخشی درمان کمک کند.
استعمال دخانیات ممنوع
نیکوتین و مونوکسید کربن موجود در دود سیگار باعث کاهش اکسیژنرسانی به بدن میشوند، در حالی که هدف از تزریق آهن، بهبود تولید هموگلوبین و افزایش انتقال اکسیژن است. در نتیجه سیگار و قلیان را بعد از تزریق این ماده از برنامهی خود حذف کنید.
پیگیری پزشکی
برای اینکه میزان اثربخشی تزریق سرم آهن را متوجه شوید، آزمایش سطح فریتین و هموگلوبین را 4 تا 8 هفته بعد از تزریق انجام دهید.
دوری از کارهای سنگین
طبق گفته webmd
You can go back to your normal activities after an iron infusion. But you may want to avoid intense exercise for two days afterward, because it could increase the risk of joint pain
پس از تزریق آهن، میتوانید فعالیتهای عادی خود را از سر بگیرید، اما بهتر است تا دو روز پس از آن از انجام ورزشهای سنگین خودداری کنید، زیرا ممکن است خطر درد مفاصل افزایش یابد.
مراقبت از محل تزریق
برای جلوگیری از عوارض سرم آهن حتما به مراقبتها مهم از محل تزریق توجه داشته باشید، محل تزریق را تمیز و خشک نگه دارید و تا چند ساعت از ماساژ دادن، فشار دادن یا خاراندن آن خودداری کنید. درد، قرمزی یا تورم خفیف طبیعی است و معمولا طی چند روز برطرف میشود.
استراحت در صورت سرگیجه
اگر پس از تزریق احساس ضعف یا سرگیجه داشتید، چند دقیقه استراحت کنید و از رانندگی یا کار با دستگاههای خطرناک تا برطرف شدن علائم خودداری نمایید.
رعایت برنامه جلسات درمان
اگر پزشک چند نوبت تزریق را تجویز کرده است، جلسات را در زمان تعیینشده انجام دهید و بدون نظر پزشک فاصله بین تزریقها را تغییر ندهید.
جلوگیری از تغییر رنگ پوست
در صورت مشاهده درد شدید، سوزش یا تغییر رنگ قهوهای در محل تزریق، موضوع را سریعا به پزشک اطلاع دهید. نشت آهن به خارج از رگ میتواند باعث ایجاد لکههای ماندگار پوستی شود.
انتخاب مرکز مناسب برای تزریق
تزریق سرم آهن باید در مراکز درمانی مجهز مثل ایران فصد و تحت نظر پزشک یا کادر درمان مجرب انجام شود. وجود تجهیزات لازم برای کنترل واکنشهای حساسیتی احتمالی، رعایت اصول استریل و نظارت بر وضعیت بیمار پس از تزریق، نقش مهمی در افزایش ایمنی و کاهش عوارض احتمالی این درمان دارد.
علائم هشدار بعد از تزریق سرم آهن
در صورت بروز علائمی مانند تنگی نفس، تورم صورت یا گلو، کهیر گسترده، درد شدید قفسه سینه، تب بالا، لرز، بیحالی شدید یا تورم و درد شدید محل تزریق، بدون تاخیر به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید. این علائم اگرچه نادر هستند، اما نیاز به بررسی فوری دارند.
منبع:
