دوپینگ خون، روشی غیرقانونی برای بهبود عملکرد ورزشی با تقویت مصنوعی توانایی خون برای رساندن اکسیژن بیشتر به عضلات است. این روش خطر ها و معایب زیادی را برای استفاده کنندگان دارد و به همین علت است که دوپینگ خون توسط کمیته بین المللی المپیک و سایر سازمان های ورزشی ممنوع است. اما اگر شما جزو آن دسته از افرادی هستید که به استفاده از دوپینگ خونی برای افزایش توانایی و عملکرد خود فکر میکنید، بهتر است این مقاله را تا پایان مطالعه کنید تا متوجه ضررها و عوارض خطرناک آن شوید.
دوپینگ خونی چیست؟
دوپینگ خون روشی غیرقانونی برای بهبود عملکرد ورزشی با تقویت مصنوعی توانایی خون برای رساندن اکسیژن بیشتر به عضلات است. در بسیاری از موارد، تاثیر دوپینگ خونی بر عملکرد ورزشی باعث افزایش هموگلوبین در جریان خون می شود. هموگلوبین یک پروتئین حامل اکسیژن در خون است. بنابراین افزایش هموگلوبین اجازه میدهد تا مقادیر بیشتری از اکسیژن به ماهیچه های ورزشکار برسد و به آنها سوخت رسانی کند. این کار میتواند استقامت و عملکرد را، به ویژه در رویدادهای مسافت طولانی، مانند دویدن و دوچرخه سواری، بهبود بخشد. دوپینگ خون توسط کمیته بین المللی المپیک و سایر سازمان های ورزشی ممنوع است و در صورتی که این تست برای هر ورزشکار، مثبت اعلام شود، ممنوعیت مادام العمر از فعالیت های ورزشی را برای وی در پی خواهد داشت، بنابراین پیشنهاد میشود به جای استفاده از این روش، از ویتامین های مورد نیاز ورزشکاران بهره ببرید.
انواع روش های دوپینگ خونی
دوپینگ خونی صرفا شامل تزریق خون نشده و دارای سه نوع پرکاربرد است. شایع ترین روش های دوپینگ خونی به شرح زیر میباشد:
- انتقال خون
- تزریق اریتروپویتین (EPO)
- تزریق حامل های اکسیژن مصنوعی
پس از شناخت انواع دوپینگ خونی، حال به طور مفصل تری به بررسی جزئیات آنها میپردازیم:
- انتقال خون در طب معمولی: بیماران ممکن است برای جایگزینی خون از دست رفته در اثر جراحت یا جراحی، تحت تزریق خون قرار گیرند. تزریق خون همچنین به بیمارانی داده میشود که از تعداد کم گلبول های قرمز ناشی از کم خونی، نارسایی کلیه و سایر شرایط یا درمان ها رنج می برند. ورزشکاران نیز برای افزایش عملکرد از تزریق خون غیرقانونی استفاده میکنند که این استفاده به دو نوع تقسیم بندی میشود:
- انتقال اتولوگ: این مورد شامل تزریق خون خود ورزشکار است که گرفته میشود و سپس برای استفاده در آینده ذخیره می شود.
- انتقال خون همولوگ: در این نوع تزریق، ورزشکاران از خون فرد دیگری با همان گروه خونی استفاده میکنند.
- تزریق EPO: EPO هورمونی است که توسط کلیه تولید میشود و تولید گلبول های قرمز در بدن را تنظیم میکند. در عمل پزشکی، تزریق EPO برای تحریک تولید گلبول های قرمز انجام می شود. به عنوان مثال، یک EPO مصنوعی را می توان برای درمان بیماران مبتلا به کم خونی مربوط به بیماری مزمن یا مرحله نهایی کلیه استفاده کرد. ورزشکارانی که از EPO استفاده می کنند، این کار را برای تشویق بدن خود به تولید مقادیر بالاتر از حد طبیعی گلبول های قرمز برای افزایش عملکرد انجام می دهند.
- حامل های اکسیژن مصنوعی: اینها مواد شیمیایی هستند که توانایی حمل اکسیژن را دارند، دو نمونه از این موارد عبارتند از:
- HBOC ها (حامل های اکسیژن مبتنی بر هموگلوبین)
- PFC ها (پرفلوئوروکربن ها)
حامل های اکسیژن مصنوعی، به عنوان درمان اضطراری کاربرد پزشکی قانونی دارند و زمانی استفاده می شود که بیمار نیاز به تزریق خون داشته باشد اما:
- خون انسان در دسترس نیست
- خطر عفونت خون بالا است
- زمان کافی برای یافتن گروه خونی مناسب وجود ندارد
ورزشکاران از حامل های اکسیژن مصنوعی برای دستیابی به همان اثرات افزایش دهنده عملکرد سایر انواع دوپینگ خون استفاده میکنند و در این فرآیند، افزایش اکسیژن در خون به سوخت عضلات کمک میکند.
روش های تشخیص دوپینگ خونی
برخی آزمایشات وجود دارد که برخی از دوپینگهای خونی در ورزشکاران را تشخیص میدهد، خلاصه ای از آزمایش های تشخیص دوپینگ خونی عبارت است از:
- انتقال اتولوگ: در حال حاضر هیچ آزمایشی برای تشخیص مستقیم تزریقات اتولوگ وجود ندارد، اما در عوض از روش های غیر مستقیم استفاده میشود. یک روش غیرمستقیم شامل مقایسه مشخصات خون ورزشکار در زمان آزمایش، با نمونه خون جمع آوری شده در زمان های قبلی است. تفاوت های قابل توجه بین این دو نشان دهنده احتمال دوپینگ خون است. این روش که به پاسپورت ورزشکار معروف است، توسط آژانس جهانی ضد دوپینگ (WADA) تایید شده است.
- انتقال خون همولوگ: دوپینگ خون از طریق تزریق همولوگ را میتوان با آزمایش تشخیص داد. این آزمایش ها در بازی های المپیک تابستانی 2004 در آتن، یونان استفاده شد.
- تزریق EPO: آزمایش خون و ادرار میتواند وجود EPO مصنوعی را تشخیص دهد، اما EPO برای مدت بسیار کوتاهی در بدن باقی می ماند، در حالی که اثرات آن بسیار طولانی تر است. این بدان معنی است که راه تشخیص این دوپینگ از طریق آزمایش میتواند بسیار کوتاه باشد. روشهای تست اضافی با هدف شناسایی اشکال جدید EPO در حال حاضر در حال تحقیق هستند.
- حامل های اکسیژن مصنوعی: آزمایشی در دسترس است که میتواند وجود حامل های اکسیژن مصنوعی را تشخیص دهد. این آزمایش اولین بار در سال 2004 مورد استفاده قرار گرفت.
شما میتوانید به جای استفاده از روش های پر خطری مانند دوپینگ خونی، از خدمات ویتامین تراپی در مرکز ایران فصد استفاده کنید.
عواقب و خطرات دوپینگ خونی
آیا تا به حال فکر کردهاید که علت غلظت خون گرفتن ورزشکاران چیست؟ دوپینگ خون، با افزایش تعداد گلبول های قرمز باعث غلیظ شدن خون میشود. این غلظت خون، قلب را وادار می کند تا برای پمپاژ خون در سراسر بدن سخت تر از حد معمول کار کند و سبب آسیب های جدی به سیستم قلبی عروقی و افزایش خطر ابتلا به بیماری های خونی میشود. در نتیجه، دوپینگ خون خطر ابتلا به موارد زیر را افزایش می دهد:
- ایجاد لخته خون در بدن
- حمله قلبی
- سکته
دوپینگ خون از طریق انتقال خون، با خطرات بیشتری همراه است. خون آلوده میتواند سبب ابتلا به بیماری های عفونی مانند، اچآیوی، هپاتیت B و هپاتیت C شود. با گذشت زمان، تزریق مکرر خون می تواند باعث تجمع خطرناک آهن در بدن شود در نتیجه، خون ذخیره شده نادرست و تزریق نادرست می تواند باعث آسیب حاد ریه و عفونت باکتریایی شود.
انتقال خون همچنین دارای عوارض جانبی بالقوه مانند، تب، بثورات یا کهیر و عکس العمل های آلرژیتیک است.
خطرات تزریق EPO عبارتند از:
- هیپرکالمی (افزایش بالقوه خطرناک سطح پتاسیم پلاسما در بدن)
- فشار خون بالا
- علائم خفیف شبیه آنفولانزا
علاوه بر این موارد، ورزشکارانی که از حامل های اکسیژن مصنوعی استفاده می کنند، در معرض خطر ابتلا به موارد زیر هستند:
- بیماری قلبی
- سکته
- حمله قلبی
- لخته خون
سخن پایانی
دوپینگ خونی یک روش پر خطر برای افزایش قدرت و استقامت در ورزشکاران است که با توجه به خطرات و عوارضی که برای بدن دارد، استفاده از آن به هیچ عنوان توصیه نمیشود. شما میتوانید با مبارزه با دوپینگ خونی، استفاده از روش های ریکاوری مناسب و استفاده از روش سم زدایی ورزشکاران، خدمتی جدید از مرکز فصدخون ایران و همچنین تغذیه سالم و مکمل های مجاز ورزشی، این خطرات را برای خود به حداقل برسانید. در این صورت نه تنها عوارض جانبی، زندگی شما را تهدید نمیکنند، بلکه میتوانید اثرات مثبت سم زدایی را در بدن خون مشاهده کنید.
منابع: +
