ویتامین D از مواردی است که مقدار آن در بدن افراد ایرانی از حد تعیین شده، کمتر است. با وجود این عارضه بیماریها و مشکلات زیادی به وجود میآیند که ممکن است زندگی افراد زیادی را مختل کند. در ادامه قصد داریم تا کمبود ویتامین D و مشکلاتی که برای بدن به وجود میآورد را به خوبی مورد بررسی قرار دهیم.
حد تعیین شدهی ویتامین D
مقدار مجاز ویتامین D براساس سن، جنس و وزن افراد متفاوت است. با این حال اگر در برگهی آزمایش ویتامین D را با عبارت 25 OH Vitamin D3 یا Vit D3-25OH میتوان پیدا کرد. اگر مقدار آن 30 تا 100 نانوگرم باشد باشد، سطح آن در بدن نرمال است.
مشکلات ناشی از کمبود ویتامین D
کمبود ویتامین D بیماریهای زیر را به وجود میآورد.
افسردگی
طبق گفته sciencedirect ویتامین D در تولید هورمونهای تنظیمکننده خلق و خو مانند سروتونین و دوپامین نقش دارد و کسانی که دچار کمبود این ویتامین هستند، دچار اختلال در عملکرد مغز و التهاب میشوند.
پوسیدگی استخوان
برای اینکه در بدن کلسیم به خوبی جذب شود، به مقادیر کافی ویتامین D نیاز است. با وجود کمبود ویتامین D بدن در گذشت زمان دچار پوسیدگی استخوان میشود.
مشکلات گوارشی
روده نیاز به انرژی برای دفع مواد غذایی دارد، ویتامین D که در روده است، از یبوست جلوگیری میکند و فرآیند جذب و دفع در روده را سرعت میبخشد. یکی از نشانههای کمبود ویتامین D نفخ معده، سوزش دل و مشکلات گوارشی است.
عرق بیش از حد
یکی از مشکلات رایج بسیاری از افراد در طول سال، تعریق بیش از حد است. کمبود ویتامین D به طور مستقیم باعث تعریق نمیشود، اما یکی از علائم شایع آن تعریق شبانه یا بیش از حد (به ویژه در سر و پیشانی) است که اغلب با خستگی و ضعف عمومی همراه میشود. اگر تعریق غیرعادی دارید، آزمایش ویتامین D میتواند کمککننده باشد.
خستگی
بدن در طول روز برای داشتن فعالیت به مقادیری از ویتامینها نیاز دارد، ویتامین D یکی از موثرترین مواد غذایی در این زمینه است. حال اگر بدن به اندازهی کافی ویتامین D نداشته باشد، در طول روز خستگی زیادی را تجربه خواهد کرد.
دیر خوب شدن زخم
ترکیب ویتامین D، A و B باعث میشود تا زخمهایی که در بدن وجود دارند، به سرعت بهبود یابند. کمبود ویتامین D در ناخنها باعث شکنندگی، نازکی و ریزش لایههای ناخن میشود و اغلب به زخمهای گوشه ناخن منجر میگردد. این زخمها به دلیل بهبود کند، مستعد عفونت باکتریایی هستند و اگر درمان نشوند، میتوانند دردناک و مزمن شوند.
بیماریهای تنفسی
علاوه بر تاثیر ویتامین D و سیستم ایمنی، نبود این ویتامین در ایجاد بیماریهای تنفسی نیز نقش دارند. کمبود ویتامین D میتواند بیماری آسم را تشدید کند. به نظر میرسد ویتامین D نقش اصلاحکننده سیستم ایمنی را دارد و با کاهش التهاب راههای هوایی، به طور مؤثری علائم آسم را کم میکند.
دیابت
ویتامین D به تولید انسولین کمک کرده و کمبود آن میتواند مقاومت به انسولین و قند خون ناشتا را افزایش دهد. حال اگر مقدار تعیین شده ویتامین D در بدن کم باشد، ریسک ابتلا به دیابت نوع ۲ افزایش مییابد.
اسکیزوفرنی
اسکیزوفرنی بیماری است که خود را به صورت توهم، گفتار نامفهوم، کنارهگیری از دیگران و مشکل در تمرکز نشان میدهد. برخی مطالعات حاکی بر این است که افراد با کمبود ویتامین D بیشتر دچار این بیماری هستند.
ریزش مو
بعضی از خانمهایی که در بازه سنی 18 تا 45 سال قرار دارند، از ریزش مو ناشی از کمبود ویتامین D رنج میبرند. این ویتامین نقش کلیدی در تحریک فولیکولهای مو (چه موهای موجود و چه فولیکولهای جدید) دارد و به رشد و تقویت چرخه مو کمک میکند. وقتی سطح ویتامین D در بدن پایین باشد، فولیکولها ضعیف شده، موها نازکتر میشوند، رشدشان کند میشود و در نهایت ریزش مو افزایش مییابد.
آلزایمر
آلزایمر شایعترین شکل زوال عقل میباشد که بیشتر برای افراد بالای 65 سال اتفاق میافتد. کمبود ویتامین D با کاهش عملکرد شناختی و افزایش تجمع پروتئینهای مضر (مانند آمیلوئید بتا و تاو) در مغز مرتبط است و خطر ابتلا به بیماری آلزایمر را به طور قابلتوجهی افزایش میدهد. مطالعات نشان میدهند سطوح پایین این ویتامین با التهاب مزمن مغز، آسیب نورونی و تسریع پیشرفت آلزایمر همراه است.
کمخونی
باید بدانید که بین کمبود ویتامین دی و کم خونی نیز ارتباطی وجود دارد، چرا که کمبود ویتامین D میتواند بر متابولیسم آهن تأثیر بگذارد و اختلال در جذب آهن، منجر به کم خونی میشود.
مشاوره تخصصی با پزشکان مجموعه ایران فصد
سرطان پروستات
مطالعات قطعی مبنی بر ارتباط سرطان پروستات و ویتامین D ثبت نشده، ولی طبق آزمایشات انجام شده، افرادی که دچار این سرطان شدهاند، دچار کمبود این ویتامین هستند.
بیماری قلبی
کمبود ویتامین D باعث دیابت میشود، دیابت نیز در بعضی مواقع باعث بروز مشکلات قلبی میشود. چرا که مقادیر این ویتامین در ضعیف شدن عملکرد پمپاژ خون در قلب تاثیر دارد.
اختلال نعوظ
کمبود ویتامین D جلوی گشاد شدن عروق خونی را میگیرد و این اتفاق، ممکن است منجر به اختلال نعوظ میشود. به این وضعیت اختلال عملکرد اندوتلیال گفته میشود. تحقیقات متعدد نشان دادهاند که کمبود ویتامین D با این اختلال مرتبط است. عملکرد صحیح اندوتلیوم عروقی (لایه داخلی شریانها) برای خونرسانی مناسب به آلت تناسلی ضروری است و مستقیما بر فرآیند نعوظ تأثیر میگذارد.
راشیتیسم در کودکان
راشیتیسم وضعیتی است که با نرم شدن و ضعیف شدن استخوانها همراه است و اغلب منجر به بدشکلی استخوانها، به ویژه در پاها (مانند پاهای پرانتزی یا X شکل) میشود. این بیماری عمدتا به دلیل اختلال در جذب یا متابولیسم کلسیم و فسفر ایجاد میشود و معمولا در کودکان به دلیل کمبود ویتامین D، کلسیم یا فسفر بروز میکند.
استئومالاسی در بزرگسالان
استئومالاسی (نرم شدن استخوانها) بیماریای است که با نرم و ضعیف شدن استخوانها همراه است و منجر به درد استخوانی، ضعف عضلانی و افزایش خطر شکستگی میشود. این وضعیت عمدتا به دلیل معدنیسازی ناکافی استخوان ناشی از کمبود ویتامین D رخ میدهد.
درمان کمبود ویتامین D
بعد از تایید پزشک مبنی بر کمبود ویتامین D، پزشک از راههای زیر برای رفع این کمبود استفاده میکند.
- از قرصهای ویتامین d استفاده کنید، دوز و مقدار آن توسط پزشک تعیین میشود.
- منابع غذایی مثل سالمون، ساردین، ماهی تُن، زرده تخممرغ، شیر و ماست را در رژیم غذایی خود جای دهید.
- در موارد شدیدتر که بدن نمیتواند مقادیر تعیین شده، ویتامین D را جذب کند، فرد میتواند از ویتامینتراپی و سرمتراپی تزریقی استفاده کند تا سطح ویتامین در بدن اصلاح شود.
سخن پایانی
توجه داشته باشید که تمامی مشکلات و بیماریهایی که گفته شد، تنها به دلیل کمبود ویتامین d به وجود نیامدهاند و اگر از هر کدام از این مشکلات رنج میبرید، دلیل آن را تنها کمبود این ویتامین ندانید. این سری از بیماریها دلایل و علتهای زیادی دارند و علت اصلی آن توسط پزشک تعیین میشود، پس توجه داشته باشید که به هیچ عنوان قرص ویتامین D را خودسرانه مصرف نکنید.
سوالات متداول
چه عواملی باعث کمبود ویتامین دی میشود؟
سن بالا، داشتن بیماری مزمن کلیوی، بیماری کبد یا هیپرپاراتیروئیدیسم و اضافه وزن تنها چند مورد از عواملی هستند که باعث کمبود ویتامین دی میشوند.
ویتامین دی را با چی نخوریم؟
بهتر است در حین مصرف ویتامین D، چای و قهوه، آهن، کلسیم بالا و داروهای استروئیدی را مصرف نکنید.
بهترین ساعت جذب ویتامین D چه ساعتی است؟
زمان مناسب برای مصرف قرص ویتامین دی معمولا صبح یا ظهر همراه با یک وعده غذایی چرب مانند ناهار یا صبحانه مفصل است.
منابع:
