اریتروپویتین جزو عناصر مهم در بدن است که اهمیت زیادی دارد، این مورد توسط کلیهها تولید میشود. EPO مغز استخوان را تحریک میکند و باعث تولید گلبولهای قرمز میشود. پایین و بالا بودن این هورمون تاثیر زیادی بر بدن دارد، به همین دلیل در ادامه علت بالا و پایین بودن EPO را به خوبی مورد بررسی قرار میدهیم.
چرا آزمایش EPO تجویز میشود؟
قبل از ایتکه به سراغ علت بالا و پایین بودن اریتروپویتین برویم در ابتدا باید این سوال را جوابگو باشیم که چرا آزمایش EPO تجویز میشود؟ وجود بیماریهای مزمن کلیوی، کم خونی یا غلظت خون باعث میشود تا پزشک در بعضی از شرایط آزمایش EPOرا تجویز کند.
نکات مهم قبل از انجام آزمایش خون
این آزمایش معمولا به آمادگی خاصی نیاز ندارد. اگر لازم باشد مصرف دارو یا مکملی را پیش از آزمایش موقتا قطع کنید، پزشک معالجتان شما را راهنمایی میکند.
علت بالا بودن اریتروپویتین
میزان اریتروپوئیتین نرمال در بازهی ۴ تا ۲۴ میلی واحد بر میلیمتر (mU/ml) میباشد. بالا بودن سطح EPO در خون میتواند نشان دهد که بدن در پاسخ به کاهش اکسیژن، ساخت گلبولهای قرمز را افزایش میدهد. دیگر دلایل بالا بودن اریتروپویتین عبارتند از:
- بعضی از تومورهای کلیوی این هورمون را به صورت خودکار تولید میکنند.
- در ارتفاعات بالا غلظت اکسیژن در هوا کمتر است و با این وضع بدن مجبور به تولید بیشتر EPO میگردد.
- وقتی ظرفیت خون برای حمل اکسیژن کاهش مییابد، بدن ممکن است برای جبران آن EPO بیشتری ترشح کند.
- اگر بیماری باعث کاهش سطح اکسیژن خون شود، بدن ممکن است در پاسخ تولید EPO را افزایش دهد.

بررسی علل پایین بودن سطح EPO در خون
از دلایل پایین آمدن سطح اریتروپویتین میتوان به موارد زیر اشاره کرد.
- با آسیب به بافت کلیه، توانایی آن برای تولید EPO کاهش مییابد. در نتیجه مقدار EPO ممکن است برای جبران کمخونی کافی نباشد.
- در بعضی انواع کمخونی مثل کم خونی ناشی از فقر آهن، بدن متناسب با شدت کمخونی، تولید EPO را افزایش نمیدهد.
- التهاب طولانی مدت میتواند تولید EPO را کاهش دهد و در بروز کمخونی نقش داشته باشد.
- بعضی داروها ممکن است بر تولید یا ترشح EPO اثر بگذارند و باعث کاهش سطح آن در خون شوند.
عوامل مداخلهگر آزمایش EPO
قرصهای کنترل بارداری، استروئیدهای آنابولیک، بارداری و ACTH باعث افزایش کاذب اریتروپویتین میشود. همچنین انتقال خون میتواند باعث کاهش کاذب سطح اریتروپویتین (EPO) در فرد دریافتکننده شود.
توضیحات آزمایش EPO
- نمونهی دریافتی از EPO در صبح بیشتر از عصر است.
- هموگلوبین با EPO برعکس است.
- وقتی تولید گلبولهای قرمز خون (RBC) کمتر میشود، توان خون برای حمل اکسیژن کاهش مییابد. در پاسخ سلولهای تخصصیافتهی کلیه تحریک میشوند و اریتروپویتین (EPO) بیشتری تولید میکنند.

آیا بالا یا پایین بودن اریتروپویتین درمانی دارد؟
اگر اریتروپویتین پایین باشد، ممکن است به دلایل بیماریهای مزمن کلیه، برخی انواع کمخونی و کاهش تولید هورمون در کلیهها اتفاق افتد. درمان بسته به علت، ممکن است پزشک داروهای محرک تولید گلبول قرمز (مانند اریتروپویتین تزریقی) یا درمان بیماری زمینهای را تجویز کند. اگر اریتروپویتین بالا باشد، علل احتمالی آن کمبود اکسیژن در بدن، کمخونی ناشی از فقر آهن، برخی بیماریهای ریوی و قلبی و بعضی بیماریهای کلیوی و افزایش غیرطبیعی تولید EPO میباشد. در برخی درمانها میتوان از تزریق سرم آهن برای مدیریت بالا بودن اریتروپویتین استفاده کرد.

سوالات متداول
اگر هموگلوبینم پایین باشد ولی EPO بالا باشد، یعنی چه؟
این الگو میتواند نشان دهد که کلیهها در پاسخ به کمخونی EPO بیشتری ترشح میکنند تا تولید گلبول قرمز افزایش پیدا کند. برای مشخص شدن علت کمخونی پزشک نتیجه را در کنار سایر آزمایشها بررسی میکند.
آیا بیماری ریه میتواند علت بالا بودن اریتروپویتین باشد؟
بله. اگر بیماری مزمن ریه باعث کاهش اکسیژن خون شود، کلیهها ممکن است در پاسخ EPO بیشتری بسازند تا تولید گلبولهای قرمز افزایش پیدا کند.
منبع:
به این مقاله امتیاز بدهید:
میانگین امتیاز: 0 / 5. تعداد رأی: 0

