حتما زیاد درباره گلبولهای قرمز شنیدهاید. گلبولهای قرمز خون حامل هموگلوبین، پروتئین غنی از آهن هستند که به اکسیژن در ریهها میچسبند و آن را به بافتهای سراسر بدن میرسانند. اما کم خونی زمانی رخ میدهد که گلبولهای قرمز کافی نداشته باشید یا گلبول های قرمز به درستی کار نکنند. کم خونی در مردان زمانی تشخیص داده میشود که آزمایش خون، مقدار هموگلوبین را در مردان کمتر از 13.5 گرم در دسی لیتر نشان دهد. اگر کمخونی درمان نشود، میتواند به مشکلات جدیتری مانند اختلال در عملکرد قلبی عروقی و کاهش کیفیت زندگی منجر شود. تشخیص بهموقع و درمان مناسب میتواند از عوارض طولانی مدت این بیماری جلوگیری کند.
انواع کم خونی در مردان
کم خونی در مردان نیز چند نوع است، که از آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد.
- کم خونی ناشی از تغذیه که خود به کم خونی پرنیشیوز، کم خونی ناشی از فقر آهن و کم خونی مگالوبلاستیک تقسیم میشود.
- کم خونی داسی شکل، کم خونی فانکونی و کم خونی دیاموند بلک فان
- کم خونی همولیتیک، کم خونی آپلاستیک، کم خونی همولیتیک خود ایمنی، کم خونی سیدروبلاستیک، کم خونی ماکروسیتیک، کم خونی میکروسیتیک و کم خونی نورموسیتیک
علائم کم خونی در مردان
آیا علیرغم داشتن خواب کافی در هر شب به طور مداوم خسته میشوید؟ اگر شما نیز با علائمی مانند سرگیجه، سبکی سر یا ناخنهای شکننده روبرو هستید، ممکن است کمبود یک ماده مغذی ضروری یعنی آهن را داشته باشید. کمخونی در مردان میتواند با علائم متعددی همراه باشد که شدت آنها بسته به میزان کاهش هموگلوبین و مدت زمان بروز مشکل متفاوت است. این علائم ممکن است تدریجی ظاهر شوند و در برخی موارد، فرد به آنها توجه نکند. در ادامه به رایجترین علائم کمبود اهن در بدن مردان اشاره میشود.
ضعف موها، ریزش مو و ناخنهای شکننده
ریزش مو، ناخنهای شکننده یا قاشقیشکل نیز از دیگر نشانههای کم خونی در مردان هستند.

خستگی و ضعف مزمن
خستگی در بیشتر افراد اولین نشانهی کم خونی در مردان گزارش شده است، چرا که بدون آهن کافی بدن قادر به ساخت هموگلوبین در گلبولهای قرمز نیست. این مورد خود را به صورت خستگی نشان میدهد که با استراحت برطرف نمیشود.
رنگپریدگی پوست و مخاط
هموگلوبین مادهای است که قرمزی خون به آن وابسته است، در افرادی که کم خونی دارند این ماده به پایینتر از حد استاندارد میرسد و باعث کم رنگتر شدن رنگ پوست، لبها، کف دست و درون پلکها میگردد.
تنگی نفس
کم خونی باعث کمبود اکسیژن در بدن نیز میشود، مغز برای کمبود این مورد تلاش میکند تا بتواند اکسیژن بیشتری بسازد، اما کمبود اکسیژن باعث نفس تنگی حتی در انجام کارهای روزمره میشود.
سرد بودن دستها و پاها
با وجود کم خونی جریان خون در بدن نیز کاهش مییابد، به همین منظور دستها و پاها در مدت زمان زیادی از شبانه روز سرد میشوند.
کاهش میل جنسی و اختلال در عملکرد جنسی
کم خونی باعث خستگی میشود، این مورد نیز در کاهش سطح تستوسترون تاثیر میگذارد. کاهش این ماده در بدن توان جنسی را نیز پایین میآورد.
سردرد مکرر
همانطور که گفته شد، کم خونی در کاهش اکسیژن طبیعی بدن نیز تاثیر دارد، این مورد در بعضی از افراد باعث ایجاد سردردهای زیاد مخصوصا در بخش پیشانی میگردد.
سرگیجه و احتمال غش
خستگی که از بابت کم خونی ایجاد شده، باعث سرگیجه نیز میشود. هنگام بلند شدن یا نشستن سریع شدت این سرگیجه بیشتر میشود و احتمال غش را نیز بالا میبرد.
ضربان قلب سریع یا نامنظم (تپش قلب)
هنگامی که اکسیژن مورد نیاز بافتها تامین نشود، قلب برای جبران این مورد بیشتر و سریعتر میتپد. به همین منظور بدن دچار تپش قلب میشود که خود این مورد نیز مشکلات زیادی را به وجود میآورد.
کاهش تمرکز و مه ذهنی
اکسیژنرسانی استاندارد بر عملکرد مغز نیز تاثیر میگذارد و مشکلاتی مثل فراموشکاری و احساس مه ذهنی به وجود میآید.
کاهش عملکرد ورزشی و جسمانی
کمبود آهن و کمخونی میتوانند باعث شوند هنگام تمرین زودتر خسته شوید و نتوانید شدت همیشگی تمرین را حفظ کنید. اگر مدتی است استقامتتان بدون علت مشخص کم شده، کمبود آهن یا کمخونی از علتهایی هستند که ارزش بررسی دارند.
علت کم خونی در مردان
کم خونی در مردان دلایل زیادی دارد که از آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد.
- کم خونی فقر آهن: این عارضه ممکن است بر اثر خونریزیهای پنهان مثل زخم معده، پولیپ روده یا هموروئید به وجود آید. همچنین رژیم غذایی نادرست و بدون آهن نیز باعث کم خونی فقر آهن میگردد.
- کمبود ویتامین B12 و فولات: جالب است بدانید که کم خونی ناشی از کمبود ویتامین نیز در این دسته قرار دارد. چرا که کمبود کمبود ویتامین B12 دلیل کم خونی در مردان گزارش شده است.
- کم خونی بیماریهای مزمن: بیماریهای خودایمنی، بیماری التهابی روده، بیماری کلیه، بیماری کبد و بیماری تیروئید در لیست بیماریهای مزمن قرار دارند و در ایجاد کم خونی نقش دارند.
- کم خونی ارثی: همانطور که از نام این نوع کم خونی مشخص است، کم خونی ارثی با فرد متولد میشود و در این حالت مغز استخوان نمیتواند گلبولهای قرمز کافی تولید کند. اختلالات ارثی و آنمی دیاموند-بلکفن از این سری از کم خونیهای ارثی هستند.
- جراحیهای گوارشی مانند بایپس معده
- مصرف برخی داروها (مانند آسپرین یا داروهای ضدالتهاب)

آزمایشهای مهم برای تشخیص کم خونی
برای درمان سریع کم خونی در مردان نمیتوان تنها به علت و دلایل شهودی بسنده کرد، بعد از مراجعه به پزشک، آزمایشهای زیر برای تشخیص کم خونی تجویز میشود.
|
آزمایش |
هدف |
| آزمایش CBC |
با کمک این آزمایش تعداد، اندازه و شکل گلبولهای قرمز بررسی میگردد. |
|
آزمایش فریتین |
آهن ذخیرهای بدن با استفاده از فریتین به دست میآید. سطح فریتین کمتر از ۲۶ میکروگرم در لیتر نشانهی کم خونی است. |
| کراتینین و BUN |
مربوط به نارسایی کلیه |
|
آزمایش مدفوع برای خون پنهان |
بررسی خونریزی دستگاه گوارش |
| رتیکولوسیت |
میزان تولید گلبول قرمز در مغز استخوان |
|
ویتامین B12 و فولات |
کمبود ویتامین نیز باعث کم خونی میشود. |
| آهن سرم و TIBC |
مشاهدهی وضعیت آهن در خون |
درمان کم خونی در مردان
درمانهای زیادی برای کم خونی در آقایان وجود دارند که براساس نظر پزشک در مناسب فرد تعیین میشود، از این سری از راهکارهای درمان کم خونی در مردان میتوان به موارد زیر اشاره کرد.
مکمل آهن
طبق گفته clevelandclinic اولین و رایجترین درمان کم خونی در مرحلهی اول، تجویز مکمل آهن است، برای جذب بهتر و بیشتر آهن توصیه میشود تا آن را همراه با ویتامین c مصرف کنید.
تغییر رژیم غذایی
در رژیم غذایی خود منابع آهن هِم مثل گوشت قرمز کمچرب، مرغ و ماهی و جگر گاو (غنیترین منبع) را قرار دهید. منابع آهن غیرهِم نیز دانه کدو و کنجد، اسفناج و سبزیجات برگدار تیره و حبوبات (عدس، لوبیا، نخود) نیز گزینهای مناسب هستند. بعضی از این مواد را میتوانید در صبحانه برای کم خونی نیز قرار دهید.
ویتامین تراپی
زمانی که کمبود ویتامینهایی مثل B12 و فولات باعث کم خونی شوند، پزشک از درمان دارویی استفاده میکند، اگر این داروها اثر آنچنانی بر فرد نداشته باشند، در قدم بعد از ویتامین تراپی استفاده میشود. این راهکار ویتامینها را به صورت وریدی وارد بدن میکند و باعث جذب حداکثری مواد میگردد.

درمان علت زمینهای
در صورتی که علت کمخونی زخم معده، پولیپ روده یا بیماری مزمن باشد، در اولین قدم باید این سری از علتهای زمینهای را برطرف کرد.
تزریق سرم آهن
در مواردی که آهن خوراکی مقدار آهن مورد نیاز بدن را تامین نکند، برای درمان سریع کم خونی شدید در مردان باید چه کرد؟ تزریق سرم آهن راهی است که با وجود آن آهن به سرعت به بدن وارد و جذب میشود. با اینکه این راه مزایای زیادی نسبت به آهن خوراکی دارد ولی هر مرکزی قادر به انجام آن نیست و باید توسط مرکز معتبری مثل ایران فصد این سری از تزریقات انجام شود، چرا که با وجود کادر مجرب و تجهیزات مدرن جای هیچ نگرانی برای افراد نگذاشتهاند.

عوارض کم خونی در مردان
کمخونی به ویژه کم خونی فقر آهن در مردان میتواند تأثیرات گستردهای بر سلامت جسمی و روانی داشتهباشد. عوارض این بیماری بسته به شدت کمخونی متفاوت است. کمبود هموگلوبین خون باعث کاهش اکسیژنرسانی به بافتهای بدن میشود که نتیجه آن احساس خستگی، ضعف و کاهش توانایی انجام فعالیتهای روزمره است. علاوه بر آن قلب برای جبران کمبود اکسیژن در خون مجبور به فعالیت بیشتر میشود. یکی دیگر از عوارض کم خونی در مردان این است که این عارضه میتواند منجر به تپش قلب یا در موارد شدیدتر نارسایی قلبی شود. همچنین کمخونی میتواند باعث کاهش توانایی بدن در مقابله با عفونتها شود، که نتیجه آن افزایش خطر ابتلا به بیماریهای عفونی و طولانیتر شدن روند بهبود زخمها است. کمخونی ناشی از کمبود آهن در مردان ممکن است به دلیل بیماریهای گوارشی نیز ایجاد شود و در صورت درماننشدن، مشکلاتی مانند زخم معده یا التهاب مزمن دستگاه گوارش را تشدید کند.
درمان کم خونی در مردان را باید جدی بگیرید. اگر مردان کمبود آهن دارند، تقریبا اکثر مواقع این عارضه نشانه از دست دادن خون اضافی از دستگاه گوارش است و ممکن است ناشی از انواع مشکلات پاتولوژیک، از جمله سرطان در روده بزرگ باشد. چنین بیمارانی ممکن است هر روز به آرامی مقداری خون از دست بدهند بدون اینکه متوجه شوند. تشخیص کم خونی ناشی از فقر آهن ممکن است سرنخی برای یافتن سرطان روده بزرگ در مراحل اولیه توسعه آن باشد و پتانسیل بیشتری برای درمان ارائه دهد.

آیا مردان میتوانند از کم خونی جلوگیری کنند؟
جواب این سوال راحت است و تنها باید موارد زیر را به انجام دهید.
- رژیم غذایی خود را خالی از مواد دارای آهن نگذارید.
- چکاپهای ماهیانه و سالانه را جدی بگیرید.
- مردان بالای 50 سال کولونوسکوپی منظم را باید در برنامهی خود قرار دهند.
- به صورت همزمان چای پررنگ، قهوه و لبنیات را با وعدههای غنی از آهن میل نکنید.
سوالات متداول
آیا کم خونی در مردان خطرناک است؟
جدی بودن کمخونی به شدت و علت آن بستگی دارد. کمخونی شدید یا درماننشده میتواند با تنگی نفس و تپش قلب همراه باشد و به قلب فشار بیاورد. گاهی کمخونی نشانه مشکلی زمینهای مانند خونریزی داخلی است و باید علت آن بررسی شود.
علت کم خونی در مردان میانسال چیست؟
کمبود آهن، ویتامین B۱۲ یا فولات و بیماریهای مزمن مانند بیماری کلیه از علتهای احتمالی هستند. اگر آزمایشها نشان دهند کمخونی ناشی از کمبود آهن است، پزشک احتمال خونریزی پنهان از معده یا روده را هم بررسی میکند.
منبع:

