تستوسترون هورمونی مهم در بدن زنان و مردان است، تراکم استخوان، رشد عضلات، تولید اسپرم و میل جنسی توسط این هورمون انجام میشود. سبک زندگی، سن یا اختلالات هورمونی باعث کاهش یا افزایش این هورمون در بدن میشوند، با وجود این مشکل بعضی از افراد تزریق این هورمون را انتخاب میکنند. این مورد مشکلات زیادی را برای افراد به وجود میآورد، به همین دلیل در ادامه قصد داریم تا به بررسی عوارض تزریق تستوسترون و راهحل درمانی آن را بپردازیم.
عوارض تزریق تستوسترون برای مردان
همانند تستوسترون انانتات خود آمپول تستوسترون نیز عارضههایی دارد. به همین دلیل از عوارض آمپول تستوسترون در مردان میتوان به موارد زیر اشاره کرد.
کهیر
بعد از تزریق تستوسترون بدن ممکن است دچار واکنش آلرژیک با ترکیبات موجود در آمپول شود، این مورد خود را به صورت کهیر نشان میدهد.
تنفس دشوار
این واکنش آلرژیک باعث نفس کشیدن سخت نیز میشود، به علاوه این هورمون خون را غلیظ میکند و اکسیژنرسانی را مختل میکند. با وجود این موضوع باعث جمع شدن مایعات در بدن میشود، به دنبال این مورد مشکلاتی مثل ورم ریه و اختلال در تنفس نیز به وجود میآید.
تورم صورت
طبق گفته medlineplus هورمونهای استروئیدی مثل تستوسترون باعث میشوند تا کلیهها سدیم بیشتری را در بدن نگه دارند. این مورد باعث شده تا صورت و مچ دست پف کنند.
درد قفسه سینه
ژنیکوماستی یا بزرگ شدن سینه در مردان به افزایش بافت غدهای پستان در آقایان گفته میشود و در اثر برهم خوردن تعادل بین هورمونهای استروژن و تستوسترون ایجاد میشود. این عارضه میتواند یکی از سینهها یا هر دو را درگیر کند و در برخی موارد با علائمی مانند حساسیت، تورم یا درد در ناحیه قفسه سینه همراه باشد.
سرگیجه
تزریق تستوسترون در برخی افراد ممکن است با عارضهای مانند سرگیجه همراه باشد. این وضعیت میتواند به دلایلی مانند نوسانات ناگهانی فشار خون، واکنشهای حساسیتی به حلالهای دارویی موجود در آمپول، یا افت قند خون رخ دهد. همچنین در موارد بسیار نادر، عارضهای به نام میکروآمبولی ریوی ممکن است ایجاد شود، حالتی که در آن ذرات ریز روغن وارد جریان خون شده و به عروق ریه میرسند و میتوانند باعث بروز علائمی مانند سرگیجه، تنگی نفس یا احساس ضعف شوند.
مشکل تنفسی
همانطور که گفته شد با ورود قطرات کوچک روغن حامل دارو به داخل جریان خون، میکروآمبولی ریوی به وجود میآید علاوه بر سرگیجه، باعث مشکلات تنفسی نیز میشود.
میل به سرفه
یکی دیگر از عوارض آمپول تستوسترون در مردان میل به سرفه کردن است که به دلیل آمبولی ریه رخ میدهد.
سفت شدن گلو و غش
تزریق تستوسترون میتواند افت فشار خون عصبی را به همراه داشته باشد، به دنبال این موضوع سفت شدن گلو و غش ممکن است برای فرد اتفاق افتد.
بیضه های کوچک
بیضههای کوچک مشکلی که هر نوع تستوسترونی مثل تستوسترون آندکانوات یا تستوسترون تزریقی ممکن است به وجود آورد. چرا که تستوسترون باعث مهار محور هیپوتالاموس–هیپوفیز بیضه میشود. در نتیجه ترشح هورمونهای LH و FSH کاهش مییابد. کاهش LH باعث کم شدن تولید تستوسترون در خود بیضه و کاهش FSH باعث کاهش فعالیت سلولهای زایای اسپرم میشود. به علت کاهش فعالیت، بیضهها به مرور کوچک میشوند.
ناباروری
کاهش FSH و LH موجب کاهش یا توقف اسپرمسازی میشود. از آنجا که برای تولید اسپرم، غلظت بالای تستوسترون در داخل بیضه لازم است، مهار تولید طبیعی تستوسترون باعث کاهش تعداد اسپرم، کاهش تحرک اسپرم و حتی قطع کامل تولید اسپرم (آزواسپرمی) میشود.
فشار خون بالا
تستوسترون در برخی افراد حجم خون را افزایش میدهد، به دنبال این موضوع تعداد گلبولهای قرمز (پلیسیتمی) بالا میرود.
حمله قلبی
افزایش فشار خون و اختلال در چربیهای خون (کاهش HDL و گاهی افزایش LDL) خطر انسداد عروق کرونر و حمله قلبی را افزایش میدهند.
سکته مغزی
افزایش تعداد گلبولهای قرمز و غلظت خون مشکل دیگری همچون سکته مغزی را نیز برای فرد به همراه دارد.
بیماریهای کبدی
مصرف طولانی مدت یا دوزهای بالا ممکن است باعث افزایش آنزیمهای کبدی و در موارد نادر آسیب کبدی شود.
مشکلات رشد استخوان
در نوجوانانی که صفحات رشد استخوان هنوز بسته نشدهاند، افزایش بیش از حد تستوسترون (و تبدیل آن به استروژن) باعث بسته شدن زودرس صفحات رشد میشود و رشد قد متوقف میگردد.
اعتیاد
مصرف مداوم باعث وابستگی روانی و در برخی افراد علائم ترک مانند خستگی، کاهش میل جنسی و افسردگی پس از قطع مصرف شود.
اثرات روانی مانند پرخاشگری و خشونت
دوزهای بالای تستوسترون میتوانند تعادل انتقالدهندههای عصبی مانند سروتونین و دوپامین را تغییر دهند و بر عملکرد بخشهایی از مغز اثر بگذارند. این تغییرات در برخی افراد با افزایش تحریکپذیری، پرخاشگری و نوسانات خلقی همراه است.
دورهی پاکسازی بعد از مصرف تستوسترون
تزریق تستوسترون، به ویژه اگر بدون تجویز پزشک یا در دوزهای بالا انجام شود، میتواند تولید طبیعی تستوسترون در بدن را سرکوب کند. برای کمک به بازگشت عملکرد طبیعی محور هورمونی، پزشک ممکن است پس از پایان دوره مصرف، دورهی پاکسازی خدمات فلبوتومی را در صورت لزوم و با توجه به شرایط فرد تجویز کند. این درمان باید کاملا تحت نظر پزشک انجام شود، زیرا انتخاب دارو، مدت درمان و پایش آزمایشهای هورمونی در موفقیت آن نقش مهمی دارند. همچنین در طول دوره درمان و پس از آن، انجام آزمایشهای منظم برای ارزیابی سطح هورمونها، شمارش سلولهای خونی و وضعیت سلامت عمومی ضروری است.
سخن پایانی
تزریق تستوسترون بدون تشخیص پزشک یا با دوزهای غیرپزشکی ممکن است با عوارض جدی همراه باشد. به همین دلیل، قبل از شروع درمان با تستوسترون باید علت کاهش این هورمون به طور دقیق بررسی شود و در طول درمان نیز آزمایشهای دورهای مانند بررسی سطح تستوسترون، هماتوکریت، عملکرد کبد، فشار خون و سایر شاخصهای ضروری به طور منظم انجام شوند.
سوالات متداول
چه افرادی نباید از تزریق تستوسترون استفاده کنند؟
افرادی که قصد فرزندآوری دارند، مبتلایان به سرطان پروستات یا سرطان پستان، افراد با هماتوکریت بالا، بیماریهای قلبی کنترلنشده یا مشکلات شدید کبدی، نباید بدون ارزیابی و تجویز پزشک از تستوسترون استفاده کنند.
آیا همهی افراد پس از تزریق تستوسترون دچار عوارض میشوند؟
احتمال بروز عوارض به دوز مصرفی، مدت درمان و وضعیت سلامت فرد بستگی دارد.
منبع:
