کمخونی ناشی از فقر آهن یکی از شایعترین مشکلات در زمینهی بیماریهای خونی است که کیفیت زندگی افراد را تحت تاثیر قرار میدهد. در شرایطی که مصرف مکملهای خوراکی آهن به دلیل مشکلات گوارشی، عدم جذب کافی یا نیاز به جبران بسیار سریع ذخایر آهن پاسخگو نیست، روشهای درمانی تزریقی ضرورت چنین مشکلاتی را ندارند.
آمپول فرینجکت چیست؟
به طور کلی برای کسانی که بدن آنها به درمانهایی مثل مصرف آهن به صورت خوراکی پاسخگو نیست یا اینکه در صورت تایید پزشک به جذب سریع آهن نیاز دارند، آمپول فرینجکت که یک ترکیب تزریقی آهن استفاده میشود.
طبق گفته medsafe
FERINJECT is given for the treatment of patients with iron deficiency, when oral iron preparations are ineffective or cannot be used. The aim of the therapy is to replenish body iron stores and to remedy anaemia, a reduced level of haemoglobin due to iron deficiency.
داروی FERINJECT برای درمان بیمارانی تجویز میشود که دچار کمبود آهن هستند و در آنها استفاده از ترکیبات خوراکی آهن بیاثر بوده یا امکانپذیر نیست. هدف از این درمان، جبران ذخایر آهن بدن و رفع کمخونی (آنمی) ناشی از کمبود آهن است که با کاهش سطح هموگلوبین مشخص میشود.
آمپول فرینجکت چقدر طول میکشد تا اثر کند؟
آمپول فرینجکت (Ferrinject) به دلیل تزریق مستقیم آهن به داخل ورید، نسبت به مکملهای خوراکی اثرگذاری سریعتری دارد. بسیاری از افراد طی چند روز تا یک هفته پس از تزریق، کاهش علائمی مانند خستگی، ضعف و بیحالی را احساس میکنند.
چه کسانی به آمپول فرینجکت نیاز دارند؟
افراد زیر میتوانند از این آمپول استفاده کنند.
- افرادی که نارسایی مزمن کلیه دارند، در طول دیالیز خون از دست میدهند، همچنین کمبود آهن به دلیل کاهش تولید اریتروپویتین نیز در این بیماری بسیار رایج است، از این رو میتوانند از تزریق سرم آهن استفاده کنند.
- مشکلاتی دائمی مثل تهوع، استفراغ، یبوست یا اسهال مانع جذب آهن در بدن میشوند. برای جبران این کمبود فرینجکت گزینهای مناسب است.
- شیوع بالای کمبود آهن و کمخونی در میان مبتلایان به کولیت اولسراتیو و کرون، ریشه در خونریزیهای مزمن داخلی و التهاب دیواره روده دارد. این وضعیت التهابی با مختل کردن فرآیند جذب گوارشی، اثربخشی مکملهای خوراکی آهن را به شدت کاهش داده و نیاز به روشهای درمانی جایگزین نظیر تزریق وریدی را دوچندان میکند.
- مطالعات نشان دادهاند که کمبود آهن، حتی بدون وجود کمخونی، در بیماران مبتلا به نارسایی مزمن قلب با افزایش شدت علائم، کاهش ظرفیت فعالیت بدنی و افت کیفیت زندگی ارتباط مستقیم دارد.
- بعد از زایمان نیز بیشتر خانمها به کمبود آهن دچار میشوند.
مقدار مصرف آهن تزریقی
مقدار دقیق آمپول فرینجکت براساس جنسیت، سن، مقدار کم خونی و … تعیین میشود.
تزریق آمپول فرینجکت در کودکان
تزریق آمپول فرینجکت برای کودکان زیر 14 سال در شرایط خاص و با توجه به نظر پزشک توصیه میشود.
تزریق آمپول فرینجکت در بارداری
تزریق سرم آهن در دوران بارداری یکی از روشهای درمان کمبود آهن و کمخونی شدید است که در صورت تجویز پزشک، میتواند به حفظ سلامت مادر و رشد طبیعی جنین کمک کند. از آنجا که این دارو در دوران بارداری استفاده میشود، احتمال بروز برخی عوارض موقتی مانند حساسیت، تهوع یا افت فشار خون وجود دارد. به همین دلیل تزریق سرم آهن باید تنها تحت نظر متخصص زنان و زایمان و پس از بررسی وضعیت مادر انجام شود. در واقع وجود این عوارض به معنای خطرناک بودن تزریق نیست، بلکه رعایت دوز مناسب، انتخاب نوع فرآورده آهن و انجام تزریق در شرایط استاندارد، احتمال بروز مشکلات را به حداقل میرساند و اثربخشی درمان را افزایش میدهد.
تزریق آمپول آهن در شیردهی
برخی از پزشکان معتقد به این هستند که آمپول فرینجکت احتمال دارد تا وارد شیر شود و باعث آسیب به جنین شود.
تزریق آمپول فرینجکت در پریودی
همانطور که گفته شد کم خونی ناشی از فقر آهن از مشکلاتی است که با آمپول فرینجکت قابل درمان است، این مورد در دوران پریودی برای بسیاری از خانمها به وجود میآید.
مزایای آمپول فرینجکت
- تولید هموگلوبین
- رفع خستگی مزمن
- حذف تنگی نفس
- کاهش احساس سرما در دست و پاها
- رفع سردرد و سر گیجه
مراقبت های قبل و حین تزریق سرم آهن
قبل از تزریق آمپول فرینجکت باید آمادگی لازم را از طریق انجام کارهای زیر داشته باشید.
- سه ساعت قبل از تزریق سرم آهن، سیگار را کنار بگذارید.
- قهوه را نیز از ۳ ساعت قبل از تزریق سرم آهن ننوشید.
- سابقه حساسیت دارویی، آسم یا واکنش به تزریقهای قبلی را حتما به پزشک اطلاع دهید.
- فهرست تمام داروها و مکملهای مصرفی، به ویژه داروهای رقیقکننده خون، را با پزشک در میان بگذارید.
- پیش از مراجعه، آب کافی بنوشید و از ناشتا بودن خودداری کنید، مگر اینکه پزشک دستور دیگری داده باشد.
- تزریق سرم آهن باید در مراکز درمانی مجهز و تحت نظارت پزشک مثل ایران فصد انجام شود تا در صورت بروز واکنش حساسیتی، اقدامات لازم به سرعت انجام گیرد.
[مطالعه بیشتر: مقایسه آمپول فرینجکت و سایر فرمهای تزریقی آهن]
نحوه مصرف آمپول فرینجکت
بیشترین مقدار آمپول فرینجکت 1000 میلیگرم در هفته است، این دارو به طور معمول به صورت وریدی یا همراه با سرم (15 دقیقه تا یک ساعت) تزریق میگردد.
مراقبت های بعد از تزریق سرم آهن
پس از تزریق سرم آهن، رعایت چند نکته ساده میتواند به کاهش عوارض احتمالی و افزایش اثربخشی درمان کمک کند:
- حداقل ۱۵ تا ۳۰ دقیقه پس از تزریق در مرکز درمانی بمانید تا در صورت بروز واکنش آلرژیک، اقدامات لازم انجام شود.
- تا چند ساعت از انجام فعالیتهای سنگین و ورزش خودداری کنید.
- مایعات زیاد بنوشید.
- محل تزریق را تمیز نگه دارید و از فشار دادن آن خودداری کنید.
- در صورت احساس سرگیجه یا ضعف، استراحت کنید و از رانندگی یا کار با وسایل خطرناک تا برطرف شدن علائم بپرهیزید.
- در صورت بروز درد، قرمزی یا تورم خفیف در محل تزریق، معمولا جای نگرانی نیست و این علائم طی چند روز برطرف میشوند.
- اگر علائمی مانند تنگی نفس، کهیر، تورم صورت یا افت شدید فشار خون ایجاد شد، فورا به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید.
- داروها و مکملهای آهن را فقط طبق دستور پزشک مصرف کنید و از مصرف خودسرانه آنها بپرهیزید.
- رژیم غذایی سرشار از آهن، ویتامین C و پروتئین را در کنار درمان رعایت کنید تا روند جبران ذخایر آهن بدن سریعتر و موثرتر باشد.
تداخلات دارویی با آمپول فرینجکت
پیش از تزریق آمپول فرینجکت، فهرست کامل داروهای مصرفی خود را، شامل داروهای تجویزی، بدون نسخه، مکملهای غذایی، ویتامینها و فرآوردههای گیاهی، در اختیار پزشک قرار دهید. همچنین اگر در طول دوره درمان نیاز به مصرف داروی جدیدی داشتید، حتما پزشک یا داروساز را مطلع کنید تا از بروز تداخلات دارویی احتمالی جلوگیری شود. توجه داشته باشید که مصرف مکملها یا قرصهای خوراکی آهن نباید زودتر از ۵ روز پس از آخرین تزریق فرینجکت آغاز شود، مگر اینکه پزشک دستور دیگری داده باشد.
عوارض آمپول فرینجکت
عوارض رایج این آمپول مواردی مثل سردرد، سرگیجه، تهوع، واکنشهای خفیف در محل تزریق (مانند درد یا قرمزی) و تغییر گذرا در حس چشایی هستند. عوارض جانبی آن نیز تورم صورت، لبها یا زبان، تنگی نفس شدید، کهیر گسترده یا افت فشار خون و افزایش شدید فشار خون میباشند.
شرایط نگهداری آمپول فرینجکت (آهن تزریقی)
- دارو را باید دور از دسترس کودکان نگه داشت.
- این آمپول را در مکانی خشک و خنک و دور از تابش نور مستقیم قرار دهید.
موارد منع مصرف آمپول آهن
آمپول فرینجکت تنها برای درمان کمخونی ناشی از فقر آهن و جبران کمبود ذخایر آهن بدن تجویز میشود. پس این دارو نباید برای افرادی که کمخونی آنها علت دیگری دارد یا سطح آهن و ذخایر آهن بدنشان در محدوده طبیعی یا بالاتر از حد طبیعی است، استفاده شود. مصرف غیرضروری فرینجکت میتواند باعث تجمع بیش از حد آهن در بدن و افزایش خطر بروز عوارض جدی شود.
هزینه تزریق آمپول فرینجکت
هزینه تزریق آمپول فرینجکت مبلغ ثابتی ندارد و با توجه به شرایط هر فرد متفاوت است. عواملی مانند تعداد ویالهای موردنیاز، دوز تجویز شده توسط پزشک، دستمزد پزشک، هزینه تزریق در مرکز درمانی، شهر یا کلینیک محل درمان و برند فرآورده آهن از مهمترین مواردی هستند که بر قیمت نهایی تاثیر میگذارند.
آمپول فرینجکت چند بار باید تزریق شود؟
تعداد دفعات تزریق آمپول فرینجکت برای همه افراد یکسان نیست و پزشک آن را بر اساس شدت کمبود آهن، میزان هموگلوبین، وزن بدن و نتایج آزمایشهای خون تعیین میکند. در بسیاری از بیماران، با یک یا دو نوبت تزریق میتوان ذخایر آهن بدن را جبران کرد، اما در مواردی مانند کمخونی شدید، بیماریهای مزمن کلیوی یا خونریزیهای مداوم، ممکن است به تزریقهای بیشتری در فواصل مشخص نیاز باشد.
سوالات متداول
آیا آمپول فرینجکت باعث چاقی میشود؟
این دارو به صورت مستقیم باعث چاقی نمیشود.
آیا آمپول فرینجکت باعث ریزش مو میشود؟
ریزش مو از عوارض شایع آمپول فرینجکت (فریک کربوکسیمالتوز) محسوب نمیشود. در واقع اگر ریزش مو ناشی از کمبود آهن باشد، پس از اصلاح ذخایر آهن بدن با فرینجکت، بسیاری از افراد طی چند ماه شاهد کاهش ریزش مو و بهبود رشد موهای خود خواهند بود.
منبع:
