بعضی از افراد در ورزش و بدنسازی از استروئیدها به منظور رشد عضلات استفاده میکنند، این مواد میتوانند در برخی افراد فشار بیشتری بر کبد وارد کنند و مصرف آنها ممکن است با تغییر در عملکرد کبد همراه باشد. به همین دلیل بعد از یک دوره مصرف، توجه به سلامت کبد اهمیت دارد. یک راه موثر در این زمینه، پاکسازی کبد بعد از دوره استروئید میباشد که خود این روش به چند دسته تقسیم میشود.
چرا از پاکسازی کبد بعد از استروئید استفاده میشود؟
پس از مصرف برخی استروئیدها، به ویژه استروئیدهای آنابولیک، ممکن است کبد تحت فشار قرار بگیرد و شاخصهای عملکرد آن تغییر کنند. با این حال اصطلاح پاکسازی کبد از نظر پزشکی به معنای شستوشو یا سمزدایی سریع کبد نیست، کبد به طور طبیعی وظیفه پردازش و دفع بسیاری از مواد را بر عهده دارد. بنابراین بعد از مصرف استروئید، هدف اصلی بررسی سلامت کبد و کمک به حفظ عملکرد طبیعی آن است.
پاکسازی کبد بعد از دوره استروئید (تمامی روش ها)
انتخاب روش مناسب برای پاکسازی کبد بعد از مصرف استروئید به نظر پزشک و شرایط فرد بستگی دارد. با این حال از روشهای پاکسازی کبد بعد از دوره استروئید میتوان به موارد زیر اشاره کرد.
پاکسازی کبد در ایران فصد
طبق گفته harleystreetmd
Post-cycle therapy (PCT) is a medical and supplemental protocol used after stopping anabolic-androgenic steroids to restart natural testosterone production. When you use external steroids, your brain stops signaling your testes to make hormones. PCT uses specific drugs like SERMs to speed up recovery, balance moods, and help keep muscle gains.
درمان پس از دوره (PCT) یک پروتکل پزشکی و مکمل است که پس از قطع استروئیدهای آنابولیک آندروژنیک برای شروع مجدد تولید طبیعی تستوسترون استفاده میشود. هنگامی که از استروئیدهای خارجی استفاده میکنید، مغز شما ارسال سیگنال به بیضهها برای ساخت هورمون را متوقف میکند و عملکرد کبد نیز مختل میشود. PCT از داروهای خاصی مانند SERMها برای سرعت بخشیدن به بهبودی، متعادل کردن خلق و خو و کمک به حفظ رشد عضلات استفاده میکند.
با وجود شواهد گفته شده، انتخاب مرکزی که این کار را به بهترین نحوه ممکن انجام دهد، خود چالش بزرگی برای افراد است. ایران فصد در بین مراکز پاکسازی خون از استروئید در تهران قرار دارد و درمان پس از دوره (PCT) را در بهترین حالت ممکن انجام میدهد، علاوه بر این برخی افراد از مکملهایی مانند ویتامینهای گروه B یا سیلیمارین برای حمایت تغذیهای و سلامت عمومی استفاده میکنند.
دارو درمانی
پس از پایان مصرف استروئید، گاهی برای بازگشت عملکرد طبیعی محور هورمونی، درمانهای دارویی تحت نظر پزشک در نظر گرفته میشوند. داروهایی مانند تاموکسیفن یا کلومیفن میتوانند بر تنظیم هورمونهای مرتبط با تولید طبیعی تستوسترون اثر بگذارند. در کنار آن، توجه به تغذیه مناسب و بررسی وضعیت کبد نیز اهمیت دارد. انتخاب هرگونه دارو یا مکمل باید بر اساس شرایط فرد و نظر پزشک انجام شود، زیرا مصرف خودسرانه این داروها میتواند عوارضی به همراه داشته باشد.
نوشیدن آب
علاوه بر پاکسازی خون از استروئید باید عادتهای روزمره را نیز تغییر داد، بدین صورت که هر روز 9 تا 12 لیوان آب بخورید، این کار باعث دفع شدن بهتر داروهای استروئیدی در بدن میشود.
ورزش
هر روز مقداری از زمان خود را به ورزش کردن اختصاص دهید و تمریناتی مثل شنا و دو را انجام دهید. با این روش کبد و کلیهها تحریک میشوند تا داروی باقیمانده در بدن را راحتتر دفع کنند.
نوشیدن چای زنجبیل
جینجرول مادهای موثر در زنجبیل است که به واسطهی آن تعریق در بدن افزایش مییابد، در نتیجه دارو از طریق پوست با این روند دفع میگردد.
مصرف خار مریم
برخی مطالعات درباره خار مریم در زمینه آسیب کبدی مرتبط با استروئیدهای آنابولیک، نتایج امیدوارکنندهای نشان دادهاند. در یک مطالعه، استفاده از سیلیمارین با افزایش تراکم گلیکوژن در سلولهای کبدی و بهبود برخی شاخصهای مرتبط با عملکرد سلولهای کبدی همراه بود. همچنین در مقایسه با گروه دریافتکننده استروئید بدون سیلیمارین، تفاوتهایی در فعالیت آنزیمهای کبدی و شواهد آسیب سلولی مشاهده شد. این یافتهها به تنهایی به معنی اثبات اثر درمانی خار مریم در انسان نیستند و نمیتوان آن را جایگزین ارزیابی و درمان پزشکی آسیب کبدی دانست.
پرهیز از مصرف خودسرانه مکملهای (پاککننده کبد)
مصرف مکملهای گیاهی و محصولات موسوم به Liver Detox لزوما به معنای محافظت از کبد نیست. برخی مکملهای غذایی و گیاهی خودشان میتوانند باعث آسیب کبدی شوند، بنابراین استفاده از آنها بدون نظر پزشک توصیه نمیشود.
درمان علائم کلستاز در صورت نیاز
برخی استروئیدهای آنابولیک میتوانند باعث کلستاز و زردی شوند. در مواردی که خارش یا سایر علائم قابل توجه وجود داشته باشد، پزشک ممکن است درمان حمایتی و داروهای کنترل علائم را در نظر بگیرد. شواهد درباره اثربخشی برخی درمانها، از جمله اورسودئوکسیکولیک اسید، همچنان محدود است.
[مطالعه بیشتر: مقایسه استروئید خوراکی و تزریقی]
تغذیه متعادل و پرهیز از عوامل آسیبرسان
پس از مصرف استروئیدهای آنابولیک بهتر است تغذیه با هدف کاهش فشار اضافی بر کبد و تامین مواد مغذی مورد نیاز بدن تنظیم شود. هیچ ماده غذایی نمیتواند استروئید را از کبد پاک کند، اما انتخابهای غذایی مناسب میتوانند بخشی از سبک زندگی سالم برای کبد باشند. غذاهای مناسبتر شامل سبزیجات متنوع، میوهها، غلات کامل، حبوبات، ماهی، تخممرغ، مرغ و سایر منابع پروتئینی کمچرب، مغزها و دانهها و چربیهای غیراشباع مانند روغن زیتون هستند.
در مقابل بهتر است مصرف غذاهای سرخشده و بسیار چرب، فستفودها، گوشتهای فرآوریشده، نوشیدنیهای بسیار شیرین و خوراکیهای حاوی قند افزوده زیاد محدود شود. همچنین مصرف الکل میتواند فشار بیشتری بر کبد وارد کند.
بررسی آزمایشهای کبد بعد از مصرف استروئید
بعد از مصرف استروئیدهای آنابولیک، ارزیابی وضعیت کبد اهمیت دارد. پزشک ممکن است بر اساس شرایط فرد آزمایشهایی مانند ALT، AST، ALP و بیلیروبین را بررسی کند. در صورت وجود علائمی مانند زرد شدن پوست یا چشم، ادرار تیره، خارش شدید، درد شکم یا تهوع مداوم، مراجعه پزشکی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
بهترین روش برای پاکسازی کبد بعد از مصرف استروئید
با وجود راههایی که برای پاکسازی کبد بعد از دوره استروئید (تمامی روش ها) گفته شد، سوالی که برای برخی از افراد به وجود میآید، این است که کدام روش برای پاکسازی کبد بهترین گزینه است؟ به طور کلی نمیتوان روشی را برای همهی افراد مناسب دید، اما پاکسازی کبد بعد از مصرف استروئید pct با توجه به اینکه روشی است که زیر نظر پزشک انجام میشود، در همهی افراد پاسخگو بوده و بدن به خوبی از استروئید پاکسازی شده و عملکرد اعضای بدن مثل کبد به حالت طبیعی خودشان برمیگردد.
سوالات متداول
استروئیدها چگونه به کبد آسیب میزنند؟
برخی استروئیدهای آنابولیک، به ویژه انواع خوراکی خاص، میتوانند باعث افزایش آنزیمهای کبدی، اختلال جریان صفرا و در موارد شدیدتر آسیب کبدی شوند.
کبد بعد از مصرف استروئید چه مدت زمان برای بهبود نیاز دارد؟
مدت زمان بهبود کبد به نوع استروئید، مقدار و مدت مصرف و میزان آسیب ایجادشده بستگی دارد. در برخی افراد شاخصهای کبدی پس از قطع مصرف بهتدریج بهبود پیدا میکنند، اما در صورت آسیب قابل توجه، پیگیری پزشکی ضروری است.
مصرف آب به پاکسازی کبد از استروئید کمک میکند؟
نوشیدن آب برای حفظ آبرسانی بدن ضروری است، اما شواهدی وجود ندارد که مصرف مقدار مشخصی آب بتواند استروئید را سریعتر از کبد خارج کند. بهتر است میزان مایعات مورد نیاز بدن به شرایط فرد و نظر پزشک بستگی داشته باشد.
منبع:
