استروئیدهای آنابولیک، ترکیباتی هستند که به طور مصنوعی برای افزایش حجم و قدرت عضلات تولید میشوند. مصرف این ترکیبات، به علت تاثیرات سریع و قابل مشاهدهای که دارند، در میان بدنسازان رواج بسیار زیادی پیدا کرده است. مصرف استروئیدها تحت نظارت پزشک و در صورت نیاز، میتواند عملکرد بدن را بیشتر کند و تاثیراتی مفید بر جای بگذارد. اما مشکل اینجاست که بسیاری از افراد، به صورت خودسرانه و یا با مشورت مربیان باشگاه یا دوستان خود، استروئیدهای موجود در بازار را در دوزهای کنترل نشده مصرف میکنند که آسیبهای بسیاری ایجاد میکند. در این مقاله، به بررسی تاثیر استروئید بر کلیه در بدنسازی و عواقب مصرف ناآگاهانه آن میپردازیم.
آسیب کلیهها در اثر استروئید، حقیقت یا شایعه؟
برای مدتهای طولانی کسی به تأثیر استروئید بر کلیه در بدنسازی توجهی نداشت. تنها بسیاری از افراد معتقد بودند که مصرف خودسرانه استروئیدها برای بدن مضر است. با این حال، با توه به اینکه تعداد ورزشکارانی که دچار سوءمصرف استروئید هستند در حال افزایش است، لیل هرلیتز همراه با جمعی دیگر از دانشجویان دانشگاه کلمبیا، تحقیقاتی را برای بررسی تاثیر مصرف طولانی مدت استروئید بر کلیهها در ورزشکاران انجام داد. در این پژوهش، به تحقیق درباره یک گروه 10 نفره از ورزشکارانی که سابقه مصرف طولانی مدت استروئید را داشتند و دچار و نشت پروتئین در ادرار و کاهش شدید عملکرد کلیه بودند، پرداختند.
آزمایشات انجام شده نشان داد که 9 نفر از ده مورد پژوهش، به وضعیتی دچار شده بودند که به آن:« گلومرولواسکلروزیس سگمنتال کانونی» گفته میشود. این وضعیت زمانی به وجود میآید که کلیهها دچار فرسودگی در اثر کار بیش از حد شده باشند. آسیبی که به کلیه این ورزشکاران وارد شده بود، با آسیبی که افراد دارای اضافه وزن شدید با آن مواجه میشوند شباهت داشت. با شروع دوره پاکسازی استروئیدها، عملکرد کلیه همه این ورزشکاران رو به بهبودی گذاشت به جز یک مورد که آسیبهای کلیوی شدید او غیر قابل برگشت بودند و به دیالیز نیاز پیدا کرده بود.
انجام این پژوهش باعث شد محققان به این نتیجه برسند که تقویت عضلات با استروئید، باعث افزایش فشار و استرس بر کلیهها میشود. کلیهها باید بسیار بیشتر از قبل برای سمزدایی استروئید از بدن تلاش کنند و در نتیجه در بلندمدت با آسیبهای جدی مواجه خواهند شد.
نحوه تأثیر استروئید بر کلیه در بدنسازی
برای اینکه بدانیم استروئیدها چگونه به بدن آسیب میرسانند، ابتدا باید با نحوه عملکرد آنها در بدن آشنا شویم. استروئیدها، میزان سنتز پروتئین در عضلات، ذخیره نیتروژن و تولید گلبولهای قرمز را افزایش میدهند، علاوه بر این، بر تولید بیشتر هورمونهای آنابولیک مانند تستوسترون و کاهش سطح هورمونهای کاتابولیک مانند کورتیزول، باعث رشد سریع عضلانی و کاهش تخریب عضلات در اثر تمرینات شدید میشوند.این تاثیرات انقلابی استروئیدها میتوانند تأثیرات مخربی بر روی اندامهای حیاتی بدن داشته باشند. در ادامه، نحوه دقیق تاثیر استروئید بر کلیه در بدنسازی را شرح میدهیم:
سمیت مستقیم برای گلومرولها
استروئیدهای آنابولیک میتوانند مستقیماً به گلومرولها، فیلترهای کوچک در کلیههای شما، آسیب برسانند. این فیلترها به پاکسازی خون شما کمک میکنند. وقتی آسیب ببینند، نمیتوانند مواد زائد را به درستی فیلتر کنند. این سمیت مستقیم میتواند به مرور زمان منجر به مشکلات جدی کلیوی شود.
افزایش بار فیلتراسیون روی کلیهها
استفاده از استروئیدهای آنابولیک اغلب به معنای افزایش توده عضلانی و مصرف پروتئین بیشتر است. این امر باعث افزایش حجم کار کلیههای شما میشود. کلیههای شما باید خون بیشتری را فیلتر کنند که میتواند آنها را تحت فشار قرار دهد. با گذشت زمان، این بار اضافی میتواند کلیههای شما را فرسوده کرده و منجر به آسیب شود.
خطر نکروز حاد توبولی
نکروز حاد توبولی (ATN) زمانی اتفاق میافتد که لولههای ریز در کلیههای شما آسیب ببینند. استروئیدهای آنابولیک میتوانند با کاهش جریان خون به کلیهها باعث این امر شوند. هنگامی که این لولهها آسیب میبینند، کلیههای شما نمیتوانند مواد زائد را به طور موثر فیلتر کنند. در صورت عدم درمان سریع، این امر میتواند منجر به نارسایی کلیه شود.
خطرات طولانی مدت بیماری مزمن کلیه
استفاده طولانی مدت از استروئیدهای آنابولیک میتواند منجر به بیماری مزمن کلیه (CKD) شود. CKD به این معنی است که کلیههای شما به تدریج عملکرد خود را در طول زمان از دست میدهند. علائم ممکن است بلافاصله ظاهر نشوند، اما آسیب ادامه دارد. استفاده منظم از استروئیدهای آنابولیک احتمال ابتلا به CKD را افزایش میدهد، که یک بیماری مادام العمر است و نیاز به مدیریت پزشکی دارد.
علائم آسیب کلیه در اثر مصرف استروئید
آسیب کلیه ناشی از مصرف استروئیدها ممکن است با علائم مختلفی همراه باشد. اگر هر یک از این علائم بروز کرد، احتمالاً ناشی از تأثیر استروئید بر کلیه در بدنسازی است و فرد باید فوراً به پزشک مراجعه کند تا ارزیابی دقیقتری انجام شود. تشخیص سریع به معنای آغاز سریع روند درمان است و از آسیبهای استروئید میکاهد، برخی از مهمترین علائم آسیب به کلیه در اثر مصرف استروئید عبارتاند از:
علائم اولیه:
خستگی: احساس خستگی یا ضعف غیرمعمول ممکن است نشان دهنده مشکل کلیوی باشد. کلیهها در تصفیه مواد زائد از خون شما نقش دارند. وقتی آنها به خوبی کار نمیکنند، مواد زائد جمع میشوند و منجر به خستگی میشوند.
تورم: تورم در پاها، مچ پا یا کف پا میتواند نشان دهنده احتباس مایعات باشد. کلیههای سالم مایعات اضافی را از بدن شما خارج میکنند. اگر آسیب دیده باشند، ممکن است در نتیجه تورم را مشاهده کنید.
فاکتورهای آزمایشگاهی:
کراتینین سرم: کراتینین یک ماده زائد است که کلیههای شما معمولاً از خون شما خارج میکنند. سطح بالای آن میتواند نشان دهنده آسیب کلیوی باشد. آزمایشهای منظم خون میتوانند کراتینین سرم را اندازهگیری کنند و نشانه روشنی از عملکرد کلیه ارائه دهند.
میزان فیلتراسیون گلومرولی تخمینی: eGFR تخمین میزند که کلیههای شما چقدر خوب خون را فیلتر میکنند. مقادیر پایینتر eGFR نشان دهنده کاهش عملکرد کلیه است. این نشانگر به پزشکان کمک میکند تا شدت آسیب کلیوی را ارزیابی کنند.
نشانگرهای موجود در آزمایش ادرار:
پروتئینوری: پروتئین در ادرار یا پروتئینوری، نشانهی رایج آسیب کلیه است. کلیههای سالم معمولاً اجازه نمیدهند پروتئین زیادی وارد ادرار شود. یافتن پروتئین در ادرار نشان میدهد که فیلترهای کلیههای شما آسیب دیدهاند.
هماچوری: خون در ادرار، که به عنوان هماچوری شناخته میشود، همچنین میتواند نشاندهندهی مشکلات کلیوی باشد. ممکن است قابل مشاهده باشد یا از طریق آزمایش آزمایشگاهی تشخیص داده شود. خون در ادرار نیاز به مراقبت فوری پزشکی برای تعیین علت دارد.
چگونه از خطرات تأثیر استروئید بر کلیه در بدنسازی پیشگیری کنیم؟
از مصرف استروئیدهای آنابولیک غیرقانونی و بدون تجویز پزشک خودداری کنید.
آب کافی بنوشید. نوشیدن آب کافی از فشار تصفیه خون بر کلیهها کم میکند.
رژیم غذایی سالم و غنی داشته باشید.
عملکرد کلیههای خود را به طور مداوم رصد کنید.
انجام درمانهای کمکی برای کاهش غلظت خون و بیماریهای کلیوی، مانند فلبوتومی.
روشهای درمان آسیبهای ناشی از مصرف استروئید در دوره بدنسازی
انتخاب روش درمان آسیبهای ناشی از مصرف طولانی مدت استروئید، به میزان آسیبدیدگی کلیهها و نظر پزشک وابسته است. در موارد بسیار شدید، فرد ممکن است به یک دوره موقت یا دائمی دیالیز نیاز داشته باشد. در موارد خفیفتر، پاکسازی خون با کمک داروهای ضد فشار خون، داروهای کاهش دهنده التهاب و روشهای درمانی تخصصی دیگری مانند فصد خون مدرن یا فلبوتومی توصیه میشود. اصلاح رژیم غذایی و افزایش مصرف مایعات، پایه ثابت همه روشهای درمان است.
نتیجهگیری
استفاده از استروئیدهای آنابولیک در بدنسازی میتواند عوارض جدی بر روی سلامت کلیهها و سایر اندامهای حیاتی بدن داشته باشد. بهترین روش پیشگیری، تقویت عضلات با کمک روشهای طبیعی، رژیم غذایی سالم و مصرف مکملهای توصیه شده توسط پزشک است. شناخت علائم آسیب کلیه در سریعترین زمان ممکن نیز برای حفظ سلامت ورزشکاران ضروری است. با توجه به عواقب جدی ناشی از مصرف استروئیدها، ورزشکاران باید به سلامتی خود اهمیت بیشتری بدهند و روشهای طبیعی را جایگزین استفاده از این مواد کنند.
