غلظت خون جزو مشکلاتی است که میتواند بر سلامت بدن تاثیر بگذارد و در برخی موارد، خطر بروز عوارض جدی را افزایش دهد. به همین دلیل، توجه به تغذیه و انتخاب مواد غذایی مناسب، نقش مهمی در حفظ سلامت و مدیریت این وضعیت دارد. رژیم غذایی برای غلظت خون یکی از موضوعاتی است که بسیاری از افراد به دنبال اطلاعات دقیق درباره آن هستند، زیرا نوع مواد غذایی مصرفی، میزان دریافت مایعات و رعایت عادتهای غذایی سالم میتوانند در کنار درمانهای پزشکی، به بهبود وضعیت سلامت کمک کنند. اما برای افرادی که با غلظت خون بالا مواجه هستند، چه غذاهایی مفیدند و مصرف کدام مواد غذایی باید محدود شود؟
غلظت خون چیست؟
غلظت خون اصطلاحی رایج است که معمولا برای افزایش هموگلوبین، هماتوکریت یا تعداد گلبولهای قرمز خون به کار میرود. پلیسیتمی ورا، نوعی بیماری مغز استخوان، کمبود مزمن اکسیژن ناشی از برخی بیماریهای ریوی یا قلبی، آپنه انسدادی خواب، مصرف سیگار، زندگی در ارتفاعات و کمآبی بدن و کاهش حجم پلاسما از دلایل ایجاد غلظت خون هستند. در پلیسیتمی ورا، افزایش گلبولهای قرمز میتواند خطر تشکیل لخته خون را افزایش دهد. تشخیص علت این وضعیت با بررسی آزمایش CBC و در صورت نیاز، آزمایشهای تکمیلی انجام میشود.
غذاهای مفید برای غلظت خون
یک پزشک و یا یک متخصص تغذیه میتوانند در مورد برنامه تغذیه کلی و مواد غذایی مفید برای غلظت خون، مشاوره مناسبی به شما ارائه دهند، اما مصرف غذاهای زیر میتواند به طور کلی برای بیماران مبتلا به غلظت خون مفید باشد و پیامدهای مثبتی را برای اینگونه افراد به دنبال داشته باشد:
| مواد غذایی که باید بخورید | مواد غذایی که نباید بخورید |
| غذاهای غنی از کلسیم و محصولات لبنی | اگزالات اضافی مانند لوبیا، توتها و سبزیجات برگدار |
| غذاهای مکمل با ویتامین D | پورین اضافی مانند الکل، گوشت، غذاهای دریایی |
| نوشیدن آب زیاد در طول روز | شکر |
| پروتئین بدون چربی | غذاهای پرچرب |
| میوه | غذاهای فرآوری شده |
| سبزیجات | غذاهای سرخ شده |
| غلات کامل | – |
| آجیل | – |
سبزیجات مختلف
در پاسخ به این سوال که برای غلظت خون چه بخوریم؟ در ابتدا باید به سبزیجات اشاره کرد، این گزینه به رقیق شدن خون، بهبود گردش خون و کاهش خطر لخته شدن کمک میکند. به همین دلیل حتما مصرف سبزیجات را در برنامهی غذایی خود قرار دهید.
- ریحان: ضدالتهاب بالا و بهبوددهنده گردش خون
- گشنیز: خواص ضدالتهابی و رقیقکنندگی خون
- کدو سبز: سرشار از فیبر غذایی و آنتیاکسیدانها
- لوبیا سبز: حاوی فیبر بالا و آنتیاکسیدانهای مفید
- بامیه: غنی از فیبر و ویتامین C برای سلامت کلی
- پیاز: ضدالتهاب، رقیقکننده خون و تقویتکننده گردش خون
- هویج: غنی از بتاکاروتن با خواص آنتیاکسیدانی قوی و ضدالتهابی
- کاهو: آرامبخش طبیعی، ضدالتهاب و رقیقکننده خون
- کلم بروکلی: منبع عالی ویتامین C و آنتیاکسیدانهای قدرتمند

1) میوه
سیب، انار، توتفرنگی و گیلاس دارای ویتامین C و فیبر هستند، این مواد غذایی با خاصیت رقیقکنندگی خون، به بهبود سلامت عروق، کاهش تجمع پلاکتها و پیشگیری از لختهشدن خون کمک میکنند. از طرفی موز برای غلظت خون نیز به دلیل رقیقسازی خون گزینهی مناسبی است. مصرف روزانه میوهها به صورت تازه یا آبمیوه طبیعی (بدون شکر افزوده) اثربخشی درمانی بیشتری دارد و تأثیر مثبت آن بر گردش خون و سلامت قلب را به طور چشمگیری افزایش میدهد.
2) غلات کامل
غلات کامل مثل جو دوسر، برنج قهوهای و جو با وجود فیبر و مواد معدنی باعث کاهش چربی و بهبود جریان خون میشوند. این مواد را در صبحانه مصرف کنید تا خون به خوبی رقیق شود.
فیبر میتواند به کنترل کلسترول خون، تنظیم قند خون و احساس سیری کمک کند. این ویژگیها برای افرادی که علاوه بر غلظت خون، اضافه وزن، دیابت یا چربی خون بالا دارند، اهمیت بیشتری پیدا میکند. برای استفاده از غلات کامل میتوانید جو دوسر را به صبحانه اضافه کنید، به جای نان سفید از نان سبوسدار استفاده کنید یا بخشی از برنج مصرفی را با جو و سایر غلات کامل جایگزین کنید.
3) آجیلها و دانهها
اگر به دنبال تاثیر دمنوش نعناع بر غلظت خون هستید و این دمنوش در دسترستان نیست میتوانید از آجیلها استفاده کنید، گردو، بادام، فندق، تخمه کدو و تخمه آفتابگردان با وجود اسید چرب مفیدی که دارند، به کاهش غلظت خون، بهبود سلامت قلب و کاهش التهاب عروق کمک میکنند.
4) ادویههای رقیقکننده خون
زردچوبه، زنجبیل، دارچین، فلفل سیاه و سیر با بهبود گردش خون و جلوگیری از تجمع پلاکتها و لختهشدن خون، به سلامت عروق کمک میکنند. اضافه کردن آنها به غذاهای روزانه یا تهیه دمنوش، نقش مؤثری در پاکسازی طبیعی خون، کاهش التهاب و تقویت جریان خون ایفا مینماید.

5) دمنوشها و چایهای گیاهی
دمنوشهای گیاهی مانند چای سبز، گلگاوزبان، آویشن و گل محمدی با خواص رقیقکنندگی خون و تقویتکننده سیستم ایمنی، به سلامت گردش خون و دفاع بدن کمک میکنند. به طور مثال تاثیر چای سبز بر غلظت خون به این صورت است که مصرف روزانه ۱ تا ۲ فنجان از این دمنوشها، اثرات درمانی چشمگیری مانند بهبود جریان خون، کاهش التهاب و افزایش مقاومت بدن ایجاد مینماید.
افرادی که آسپرین، وارفارین یا سایر داروهای ضدانعقاد و ضدپلاکت مصرف میکنند، نباید بدون مشورت پزشک از مکملهای گیاهی غلیظ یا ترکیبات تبلیغشده با عنوان (رقیقکننده طبیعی خون) استفاده کنند.
6) روغنهای سالم
چربیهای غیراشباع و آنتیاکسیدان به بهبود گردش خون کمک میکنند، برای تامین این دو ماده، میتوانید از روغن زیتون و روغن کنجد استفاده کنید.
7) آب کافی
تاثیر آب را نیز نباید دست کم بگیرید، چرا که هیدراته بودن بدن به رقیق شدن خون کمک زیادی میکند. به همین دلیل هر روز ۸ تا ۱۰ لیوان آب مصرف کنید.
8) حبوبات
باید بدانید که لوبیا، نخود، عدس و لپه با فیبر بالا، آنتیاکسیدانها و مواد معدنی ضروری، به کاهش چربی و غلظت خون کمک میکنند، فشار خون را کنترل مینمایند و سلامت قلب و عروق را به طور چشمگیری بهبود میبخشند.
9) لبنیات
سوالی که برای برخی از افراد به وجود میآید، این است که آیا شیر برای غلظت خون مفید است؟ باید گفت که شیر مثل ارتباط مثبتی که بین ماست و غلظت خون وجود دارد، غلظت خون را کنترل میکند. فقط باید به یاد داشته باشید که این محصولات را باید به صورت کم چرب میل کنید.
10) پروتئین
پروتئینها نقش حیاتی در حفظ و تنظیم سطح غلظت خون دارند، ماهی، تخم مرغ، لبنیات کم چرب و گوشت مرغ برای غلظت خون گزینهی مناسبی هستند.
طبق گفته bhf.org.uk
Lean sources of protein are lower in calories than fattier sources but are still filling. This can help you to manage your weight, which is helpful in lowering blood pressure.
منابع پروتئین بدون چربی کالری کمتری نسبت به منابع چربتر دارند اما همچنان سیرکننده هستند. این میتواند به شما در مدیریت وزن کمک کند که در کاهش فشار خون مفید است.
11) عرقیات
در مورد این سوال که برای غلظت خون چه بخوریم؟ نباید از عرقیات مفید برای غلظت خون نیز غافل شد، از عرقیات مفید برای غلظت خون میتوان به موارد زیر اشاره کرد.
- عرق کاسنی برای غلظت خون: عرق کاسنی از عرقیات گیاهی پرکاربرد در طب سنتی است که به دلیل خواص بالقوه ضدالتهابی، مورد توجه افرادی قرار گرفته است که هدفشان انتخاب روشهای طبیعی برای حفظ سلامت بدن و بهبود گردش خون است.
- عرق یونجه: این نوع عرق ویتامین K و آنتی اکسیدان دارد و خون به واسطهی مصرف آن رقیق میشود.
- عرق شاهتره: عرق شاهتره نیز خواص ضد التهابی و ضد انعقادی دارد و گردش خون را بهتر میکند.
نمونه برنامه غذایی برای کاهش غلظت خون
| صبحانه | میان وعده صبح | ناهار | میان وعده عصر | شام |
| جو دوسر با شیر کمچرب | پرتقال یا انار | سینه مرغ یا ماهی بخارپز/کبابی | دمنوش زنجبیل یا گل محمدی | سوپ سبزیجات |
| سیب یا توتفرنگی | ۱ لیوان آب | برنج قهوهای یا نان سبوسدار | یک مشت گردو یا بادام خام | نان سبوسدار |
| چای سبز بدون شکر | سالاد (کاهو، خیار، هویج، گشنیز) با روغن زیتون |
غذاهای مضر برای غلظت خون
در کنار غذاهای مفیدی که برای رژیم غذایی برای غلظت خون بالا گفته شد، باید اطلاعی از لیست غذاهای غلیظ کننده خون نیز داشته باشید. فرد مبتلا باید سعی کند غذاهای حاوی اگزالات بالا را محدود کند، زیرا این مواد میتوانند منجر به ایجاد سنگ کلیه در این افراد شوند. از مواد غذایی مضر برای غلظت خون میتوان به موارد زیر اشاره کرد.
- اسفناج
- سیب زمینی شیرین سرخ شده
همچنین ممکن است این افراد مجبور باشند مصرف غذاهای حاوی پورین بالا را محدود کنند، زیرا این ماده نیز میتواند به توسعه نقرس کمک کنند. غذاهای سرشار از پورین عبارتند از:
- گوشت قرمز
- گوشتهای اندام مانند جگر، کلیه، زبان و نان شیرین
- برخی از غذاهای دریایی از جمله صدف، آنچوی و ساردین
- الکل
علاوه بر این موارد نیز، در رژیم غذایی برای غلظت خون، اجتناب از مصرف مواد غذایی زیر نیز میتواند به مدیریت و حتی جلوگیری از غلظت خون و عوارض آن بسیار کمک کننده باشد. خوراکی هایی که باید دوری کنید به شرح زیر میباشند:
- چربیهای اشباع شده مانند کره، روغن نخل و نارگیل، پنیر، خامه غلیظ و گوشت قرمز
- چربیهای ترانس که گاهی در غذاهای بسیار فرآوری شده یافت میشوند
- غذاهای سرشار از سدیم، مانند فست فودها، تنقلات شور و گوشتهای فرآوری شده
- قندهای موجود در انواع نوشابهها، نوشیدنیهای انرژی زا، آب میوهها و دسرها
- غذاهای حاوی اگزالات
- غذاهای حاوی پورین
- غذاهایی که میتوانند زخم معده را تحریک کنند، مانند الکل، کافئین، شکلات و غذاهای تند
اگرچه سیگار، به تنهایی یک عامل غذایی محسوب نمیشود، اما میتواند تاثیر منفی شدیدی بر غلظت خون در افراد داشته باشد زیرا به رگهای خونی در بدن آسیب وارد کرده و میتواند فشار خون فرد را افزایش دهد. برای افرادی که سیگار میکشند، ترک سیگار برای کمک به کاهش غلظت خون و خطر عوارض این بیماری بسیار مهم است.

آیا درمان غلظت خون با رژیم غذایی امکان پذیر است؟
با وجود تاثیر رژیم غذایی برای غلظت خون هیچ خوراکی مشخصی نمیتواند به تنهایی تعداد گلبولهای قرمز را کاهش دهد یا بیماری پلیسیتمی ورا را درمان کند. نقش اصلی تغذیه، کمک به جلوگیری از کمآبی، مدیریت وزن، کنترل عوامل خطر قلبیعروقی و حفظ سلامت عمومی بدن است. باید بدانید که فلبوتومی برای غلظت خون است که تاثیری زیادی بر این موضوع دارد. برخلاف خونگیری معمولی یا فصد سنتی، فلبوتومی با دقت بالا، تزریق سرم مخصوص، پایش مداوم بیمار و آنالیز دقیق آزمایشهای CBC و فریتین انجام میشود. هدف اصلی این روش، کاهش مستقیم گلبولهای قرمز و هموگلوبین به سطح طبیعی و پیشگیری از عوارض خطرناک غلظت خون است.

مزایای رژیم غذایی برای افراد دارای غلظت خون چیست؟
برخی از افراد مبتلا به غلظت خون ممکن است به دلیل افزایش گلبولهای قرمز خون و کاهش جریان خون دچار عوارضی شوند، به همین دلیل رژیم غذایی مزایای زیر را برای افراد دچار غلظت خون به همراه دارد.
- جلوگیری از لخته شدن خون (ترومبوز) که میتواند باعث آمبولی ریه، سکته مغزی و یا حمله قلبی شود.
- کمک به مدیریت عوامل خطر قلبی و عروقی مانند دیابت، چاقی، فشار خون بالا و کلسترول بالا که ممکن است به کاهش خطر لخته شدن خون کمک کند.
- بهبود گردش خون
- کاهش التهاب در بدن
- جلوگیری از تجمع اسید اوریک
توصیههایی در رابطه با رژیم غذایی غلظت خون
علاوه بر فلوبوتومی، ورزش برای غلظت خون و غذا برای غلظت خون، در پایان به برخی توصیهها در رابطه با رژیم غذایی برای پیشگیری غلظت خون میپردازیم:
زمانبندی توصیه شده
بهتر است با یک نگرش معتدل به رژیم غذایی برای غلظت خون خود نزدیک شده و عمل کنید. به جای محدود کردن بیش از حد غذاها و سپس هوس خوردن برای غذهایی که حذف کردهاید، بهتر است در طول روز یک رژیم متعادل را حفظ کرده و چند خوراکی مفید برای غلظت خون را مصرف کنید و طبق این رژیم بخورید و بنوشید.
نکات آشپزی
از سرخ کردن غذای خود به شدت اجتناب کنید، زیرا این کار میتواند کلسترول، چربی و چربیهای ترانس مضر مصرفی شما را افزایش دهد. همچنین از افزودن شکر یا نمک به غذاهایی که میپزید خودداری کنید، زیرا این مواد میتوانند باعث کم آبی بدن شده و مواد مغذی ارزشمندی را به بدن بیمار نمیدهند و نهایتا تغذیه سالم برای مبتلایان به غلظت خون را به خطر میاندازند.
اصلاحات
اگر دچار زخم، نقرس یا سنگ کلیه میشوید، میتوانید انتظار داشته باشید که این مشکلات با ترکیبی از درمان پزشکی و اصلاح رژیم غذایی برای کنترل غلظت خون برطرف شوند. پزشک متخصص شما ممکن است با استفاده از راهنمای جامع برای بیماران به شما توصیه کند که در حین بهبودی از این عوارض، تغییراتی موقتی ایجاد کنید.
سخن پایانی
در این بخش سعی شد تا موارد مهم در مورد اینکه برای برای غلظت خون چی خوبه یا چی بده؟ مورد بررسی قرار گیرند. هدف از درمان غلظت خون، بهبود جریان خون و کاهش تعداد گلبولهای قرمز اضافی خون است. تغییرات رژیم غذایی این بیماری را درمان نمیکند، اما میتواند نقش مهمی در کاهش خطر عوارض داشته باشد. محدود کردن مصرف غذاهای بسیار فرآوری شده و مصرف مقدار زیادی میوه، سبزیجات، گوشت بدون چربی و غلات کامل ممکن است به مدیریت التهاب و کاهش خطر لخته شدن خون کمک کند.
سوالات متداول
آیا بین تخم مرغ و غلظت خون ارتباط مثبتی وجود دارد؟
تخم مرغ به دلیل داشتن مواد مغذی مانند ویتامین E و امگا ۳ و ۶ به گردش خون کمک میکند.
جگر برای غلظت خون خوب است؟
مصرف جگر در برخی موارد میتواند باعث افزایش غلظت خون شود و کسانی که غلظت خون بالایی دارند، توصیه میشود تا از آن استفاده نکنند.
چه غذاهایی غلظت خون میاره؟
به طور کلی غذاهای سرخ کردنی، فرآوری شده، گوشت قرمز، الکل و نمک باعث ایجاد غلظت خون میشوند.
بهترین شام برای غلظت خون چیست؟
برای شام میتوانید از سوپ سبزیجات و حبوبات، ماهی همراه سبزیجات، خوراک مرغ کمچرب یا یک وعده سبک حاوی پروتئین و غلات کامل استفاده کنید. سبکبودن شام به معنای حذف کامل کربوهیدرات یا پروتئین نیست. انتخاب مقدار مناسب غذا و پرهیز از دریافت بیشازحد کالری اهمیت بیشتری دارد.
منابع:


