در دوران شیردهی، سیستم بدنی مادر بهم میخورد، شیردهی یکی از مشکلاتی است که در این بازه، مادران را به خود درگیر کرده است. این مشکل اگر به موقع درمان نشود، مشکلات جدیتری را برای مادر به وجود میآورد. در ادامه قصد داریم تا کم خونی شدید در دوران شیردهی را به طور کامل مورد بررسی قرار دهیم.
کم خونی پس از زایمان در چند مرحله ایجاد میشود؟
زمانی که در هفته اول بعد از زایمان، سطح هموگلوبین به کمتر از 110 گرم در لیتر و در هشت هفته پس از زایمان به کمتر از 120 گرم در لیتر برسد، کم خونی در زمان شیردهی اتفاق افتاده است.
طبق گفته vinmec کم خونی در سه مرحله ایجاد میشود، در ابتدا سطح آهن در مغز استخوان کاهش مییابد، بعد از آن در این مرحله، با کاهش ذخایر آهن بدن، احساس خستگی شدید، ضعف عمومی و گاهی سردرد ظاهر میشود، این علائم اغلب اولین نشانههای هشداردهنده هستند. در آخرین مرحله سطح هموگلوبین کاهش مییابد و کم خونی شدید اتفاق میافتد.
علائم کم خونی مادر در دوران شیردهی
به طور معمول از علائم کم خونی شدید در بانوان در دوران شیردهی میتوان به موارد زیر اشاره کرد.
- احساس خستگی
- رنگ پریدگی پوست
- کاهش میزان و کیفیت شیر مادر
- خستگی طولانی مدت
- سردردهای مکرر
- ضعیف شدن سیستم ایمنی بدن
- تنگی نفس
- بیخوابی
- کاهش تمرکز
- سرگیجه
- کندی روند بهبودی زخم
علل کم خونی در دوران شیردهی
کم خونی در دوران شیردهی در طی یک شب یا حتی یک هفته برای مادر اتفاق نمیافتد، بلکه ریشه در کم خونی در بارداری یا حتی قبل از آن دارد.
- رژیم غذایی نامناسب: در زمان بارداری نیاز بدن به آهن دو برابر میشود و در صورتی که این مورد نادیده گرفته شود، علاوه بر کمخونی باعث کمبود وزن نوزاد یا زایمان زودرس میگردد.
- خونریزی بعد از زایمان: خونریزی پس از زایمان کاملا طبیعی است و 4 تا 6 هفته طول میکشد. اگر خونریزی شدید باشد، منجر به افت شدید فشار خون، کاهش اکسیژنرسانی به اندامها و کم خونی میشود.
- بیماریهای روده: بیماریهای روده مثل سلیاک، کرون و بیماریهای التهابی روده ممکن است باعث کم خونی شوند. چرا که در این مدل از بیماریها رودهها درگیر میشوند و بدن نمیتواند آهن مورد نیاز و اندازه را جذب کند.
آیا کم خونی در زمان شیردهی قابل درمان است؟
سوالی که برای مادران کم خون به وجود میآید این است که آیا این مشکل درمانی نیز دارد یا خیر؟ باید گفت که درمانهایی برای کم خونی وجود دارند ولی قبل از انجام هر کدام حتما با پزشک در این زمینه مشورت کنید.
مشاوره تخصصی با پزشکان مجموعه ایران فصد
تنظیم رژیم غذایی
در برنامهی غذایی خود، مواد غذایی سرشار از آهن را قرار دهید. اسفناج، کلم سبز، برگ چغندر، جگر گوسفند، پرتقال، آلو، انجیر، بادام هندی، پسته، دانه آفتابگردان، جو دوسر، کینوا، خرما و گندم را در لیست غذایی خود جای دهید.
[مطالعه بیشتر: کم خونی و ناباروری]
استفاده از مکمل آهن
یک راه استفاده از مکمل آهن به صورت خوراکی میباشد، با تجویز پزشک، مکمل آهن را میتوانید به همراه آب لیمو یا آب پرتقال مصرف کنید. بعد از زایمان اگر دارویی مصرف میکنید، همچنین نزدیک به مصرف آهن، محصولات لبنی و کافئیندار نخورید. به علاوه ممکن است با مکمل آهن تداخل داشته باشد، پس از پزشک بخواهید تا برنامهای متناسب با جذب آهن برای شما بنویسد.
تزریق آهن
در مواردی که کمخونی شدید وجود دارد، مکمل آهن به صورت تزریق وریدی (مانند فروس ساکاروز یا آهن دکستران) تجویز میشود. این روش جذب ۱۰۰٪ و بسیار سریع دارد و معمولاً طی ۱–۲ جلسه، ذخایر آهن بدن را به طور چشمگیری بالا میبرد. تزریق وریدی آهن به ویژه پس از خونریزی شدید زایمان، بهترین و سریعترین راه جبران کمخونی است.
سخن پایانی
به یاد داشته باشید که کم خونی شدید در دوران شیردهی مشکلی است که هر چه سریعتر باید درمان شود و اگر جدی گرفته نشود، عوارض جبران ناپذیری را به همراه خواهد داشت. اگر قصد تزریق آهن را دارید، میتوانید به مجموعه ایران فصد مراجعه کنید، چرا که در این مرکز تمامی مراحل زیر نظر پزشک متخصص انجام میشود.
سوالات متداول
آیا شیردهی آهن بدن مادر را کم میکند؟
شیردهی باعث کم خونی نمیشود، چرا که شیردهی آهن بسیار کمی از بدن مادر روزانه فقط حدود ۰٫۳ میلیگرم مصرف میکند، این مقدار حتی کمتر از آهن از دست رفته در یک پریود معمولی است.
آیا میتوانم با کمخونی شدید همچنان شیر بدهم؟
بله، شیر مادر همچنان مغذی و ایمن است و قطع شیردهی کمخونی را بدتر میکند. فقط درمان کمخونی را سریع شروع کنید.
آیا نوزاد از کمخونی مادر آسیب میبیند؟
خیر، شیر مادر همچنان تمام آهن مورد نیاز نوزاد را تأمین میکند، فقط مادر باید درمان شود.
پس از زایمان چه میزان آهن مورد نیاز بدن است؟
مصرف روزانه ١٠ الی ٣٠ میلیگرم آهن در دوران شیردهی توصیه میشود.
منابع:
