تپش قلب از علائمی است که ممکن است به دلایل مختلفی، از جمله استرس، کمخونی، اختلالات تیروئید و گاهی کمبود برخی ویتامینها و مواد معدنی ایجاد شود. زمانی که ضربان قلب سریعتر از حالت معمول میشود یا فرد احساس میکند قلبش محکم، نامنظم یا کوبنده میزند، ممکن است این وضعیت باعث نگرانی او شود. در ادامه تپش قلب ناشی از کمبود ویتامین را از تمامی جهات مورد بررسی قرار میدهیم.
ضربان قلب طبیعی بر اساس سن
قبل از اینکه به سراغ پاسخی برای کمبود کدام ویتامین باعث تپش قلب میشود؟ باشیم باید بدانیم که رنج ضربان قلب براساس هر سنی در کدام بازه قرار دارد.
|
گروه سنی |
محدوده ضربان قلب طبیعی (در حال استراحت) |
| نوزادان (۰ تا ۱ سال) |
۱۰۰ تا ۱۶۰ ضربه در دقیقه |
|
کودکان (۱ تا ۱۰ سال) |
۷۰ تا ۱۲۰ ضربه در دقیقه |
| نوجوانان و بزرگسالان (۱۱ تا ۶۵) |
۶۰ تا ۱۰۰ ضربه در دقیقه |
|
ورزشکاران حرفهای |
۴۰ تا ۶۰ ضربه در دقیقه |
| سالمندان (بالای ۶۵ سال) |
۶۰ تا ۱۰۰ ضربه در دقیقه |
|
بارداری |
۷۰ تا ۱۰۰ یا کمی بالاتر |
کمبود کدام ویتامین باعث تپش قلب میشود؟
اولین سوالی که برای برخی از افراد به وجود میآید، این است که کمبود کدام ویتامینها میتواند باعث تپش قلب شود؟
- ویتامین B12: وقتی بدن به حد استاندارد ویتامین B12 دریافت نکند، به کم خونی مگالوبلاستیک دچار میشود. در این حالت تعداد گلبولهای قرمز کاهش مییابند و بافتها اکسیژن کمتری دریافت میکنند. قلب برای مدیریت این مورد بیشتر میتپد. مصرف بعضی از داروهای خاص، مشکلات جذب گوارشی و سالمندان گروهی هستند که به کمبود ویتامین B12 دچار میشوند.
- ویتامین B1: بخش مهمی از انرژی بدن توسط ویتامین b1 تامین میشود. حال اگر فردی کمبود این ماده را داشته باشد عضلات بدن آن به خوبی نمیتوانند انرژی لازم برای کارکرد قلب داشته باشند.
- ویتامین B6: این ویتامین به عملکرد صحیح سیستم عصبی کمک میکند و در تولید مواد شیمیایی مورد نیاز برای انتقال پیامهای عصبی نقش دارد. از آنجا که فعالیت قلب تا حد زیادی تحت تاثیر پیامهای عصبی قرار دارد، کمبود این ویتامین ممکن است در برخی افراد بر تنظیم ضربان قلب اثر بگذارد و با احساس کوبش یا تپش قلب همراه شود.
- ویتامین B9 (فولات): وجود فولات برای خونرسانی سلولها ضروری است، کاهش این ماده قلب را مجبور به اکسیژنرسانی بیشتری میکند.
- منیزیم: منیزیم در تنظیم حرکت یونهایی مانند پتاسیم و کلسیم در سلولهای قلبی نقش دارد و به حفظ ریتم منظم ضربان قلب کمک میکند. کمبود منیزیم میتواند تعادل الکترولیتها را مختل کرده و تحریکپذیری سلولهای قلبی را افزایش دهد.
- پتاسیم: پیامهای الکتریکی قلب توسط پتاسیم در بدن منتقل میشوند، اختلال در سطح پتاسیم باعث ضربان قلب نامنظم میشود.
- آهن: از ارتباط بین بیماری های قلبی و کم خونی نیز نباید غافل شد، آهن مهمترین عنصر برای کم خونی است، همانطور که قبلا گفته شد، کم خونی باعث کار کردن بیشتر قلب میشود. پس میتوان نتیجه گرفت که کاهش آهن در تپش قلب تاثیر دارد.
- ویتامین D: ویتامین d به طور غیر مستقیم در تپش قلب تاثیر دارد، این ماده در انقباض عضلات از جمله عضلات قلب موثر است.
طبق گفته clevelandclinic ویتامین D که با نام ویتامین آفتاب نیز شناخته میشود، کار مهمی در جذب کلسیم، سلامت استخوانها و عملکرد طبیعی عضلات دارد. اگرچه این ویتامین خود یک الکترولیت نیست، اما با کمک به جذب کلسیم و تنظیم تعادل آن در بدن، در فرایندهای مرتبط با عملکرد عضلات و قلب نقش ایفا میکند. دکتر سینگ میگوید: «ویتامین D ارتباط مستقیمی با الکترولیتها دارد. این ویتامین به جذب کلسیم در بدن کمک کرده و موجب انتقال منیزیم در سراسر بدن میشود. بنابراین کمبود ویتامین D میتواند مانع از دریافت الکترولیتهای مورد نیاز بدن شود.»
علائم تپش قلب ناشی از کمبود ویتامین چیست؟
تپش قلب اگر همراه با کمبود ویتامینهای گفته شده باشد، علائم زیر را دارد.
- بیهوشی
- درد در قفسه سینه
- سرگیجه
- تنگی نفس
- تعریق زیاد
- تاری دید
- ضعف شدید

چگونه بفهمیم تپش قلب به دلیل کمبود ویتامین است؟
برای تشخیص اینکه تپش قلب ناشی از کمبود ویتامین است یا علت دیگری دارد، نمیتوان تنها به علائم ظاهری اکتفا کرد.
- آزمایش شمارش خون به تشخیص کمخونی کمک میکند. در صورت وجود کمخونی، ممکن است بررسیهای تکمیلی برای شناسایی علت آن لازم باشد.
- نوار قلب ریتم قلب را بررسی میکند و به شناسایی برخی اختلالات ضربان قلب کمک میکند. در صورت تکرار علائم، ممکن است هولتر قلب نیز تجویز شود.
حتی اگر آزمایش خون کمبود ویتامین را نشان دهد، نمیتوان بدون بررسی سایر عوامل نتیجه گرفت که علت تپش قلب همان کمبود است. همچنین تپش قلب همراه با درد قفسه سینه، غش یا تنگی نفس شدید نیازمند مراجعه فوری به اورژانس است.

تفاوت تپش قلب ناشی از کمبود ویتامین با اضطراب چیست؟
| معیار مقایسه | تپش قلب مرتبط با کمبود ویتامین | تپش قلب ناشی از اضطراب |
| علت اصلی | کمبود برخی ویتامینها، به ویژه B12 و فولات، در صورت ایجاد کمخونی | استرس، نگرانی و فعال شدن پاسخ بدن به اضطراب |
| زمان بروز | ممکن است در زمان استراحت یا فعالیت احساس شود | اغلب هنگام نگرانی، تنش روانی یا حملات اضطرابی |
| مدت تپش قلب | بسته به علت زمینهای ممکن است تکرارشونده یا مداوم باشد. | معمولا با کاهش اضطراب کمتر میشود، اما ممکن است ادامه پیدا کند. |
| علائم همراه | خستگی، ضعف، رنگپریدگی، سرگیجه و گاهی گزگز اندامها | احساس ترس، بیقراری، لرزش، تعریق و تنفس سریع |
| ارتباط با فعالیت بدنی | در صورت وجود کمخونی ممکن است هنگام فعالیت تشدید شود. | ممکن است بدون فعالیت جسمی و هنگام فشار روانی رخ دهد. |
برای درمان تپش قلب ناشی از کمبود ویتامین چه کنیم؟
درمان تپش قلب به خاطر کمبود ویتامین به شناسایی نوع کمبود و علت اصلی افزایش ضربان قلب بستگی دارد. پزشک به طور کلی راهحلهای زیر را تجویز میکند.
رژیم غذایی
ماهی، گوشت کمچرب، تخممرغ و لبنیات به تامین ویتامین B12 کمک میکنند. سبزیجات برگ سبز، عدس، لوبیا و نخود از منابع مناسب فولات هستند. مغزها، تخمهها، حبوبات و غلات کامل نیز میتوانند منیزیم بدن را تکمیل کنند. سیبزمینی، موز، حبوبات و سبزیجات منابع مناسبی از پتاسیم هستند.

مکمل دارویی
مکملهایی مانند ویتامین B12، اسیدفولیک (B9)، ویتامین D یا منیزیم نیز با توجه به نتایج آزمایشها توصیه میشوند. ولی مصرف مکملها لزوما به معنای تامین کامل نیاز بدن یا برطرف شدن علت تپش قلب نیست. میزان جذب مکملها، شدت کمبود، وضعیت دستگاه گوارش، بیماریهای زمینهای و تداخل با داروهای مصرفی میتوانند بر اثربخشی درمان تاثیر بگذارند.
تزریق سرم آهن
تپش قلب ممکن است به خاطر کمبود آهن در بدن رخ دهد، در این حالت با تایید پزشک فرد میتواند برای جبران میزان آهنی که از دست داده تزریق آهن در بیماران مبتلا به نارسایی قلبی را انجام دهد. در این از طریق ورید آهن مستقیم وارد جریان خون میشود، این روش به طور کلی برای افرادی که کم خونی دارد، آهن خوراکی برایشان جوابگو نیست یا به دلایلی مثل مشکلات گوارشی و اختلالات جذب نمیتوانند مکملهای خوراکی مصرف کنند، پیشنهاد میشود. نوع و مقدار آهن تزریقی بر اساس نتایج آزمایش خون، سطح هموگلوبین، ذخایر آهن و شرایط سلامت بیمار تعیین میشود. مدت تزریق نیز به نوع دارو و دوز تجویزشده بستگی دارد و ممکن است از چند دقیقه تا چند ساعت طول بکشد.

ویتامین تراپی
افرادی که تپش قلب آنها ناشی از کمبود ویتامین است به غیر از مصرف مکملهای خوراکی و رژیم غذایی باید چه کاری انجام دهند؟ ویتامین تراپی و سرمتراپی روشی است که با مایعات، ویتامینها و بعضی از مواد معدنی مستقیم وارد جریان خون میشوند، در این روش ترکیباتی مثل سرم نرمال سالین، ویتامینهای گروه B و ویتامین C وجود دارند که هر کدام بخشی از نیاز بدنی به ویتامینها را تامین میکنند. مدت زمان تزریق به نوع محلول، حجم سرم و وضعیت بیمار بستگی دارد.

سوالات متداول
آیا کمبود آهن باعث تپش قلب میشود؟
بله، کمبود آهن در صورت ایجاد کمخونی میتواند باعث تپش قلب، خستگی، سرگیجه و تنگی نفس شود. آهن ویتامین نیست، بلکه یک ماده معدنی ضروری برای ساخت هموگلوبین است. تشخیص کمبود آهن معمولا با آزمایش خون و بررسی شاخصهایی مانند فریتین انجام میشود.
چه زمانی تپش قلب خطرناک است؟
اگر تپش قلب همراه با درد قفسه سینه، تنگی نفس شدید، غش یا احساس نزدیک بودن به غش باشد، باید فورا به اورژانس مراجعه کرد. همچنین تپش قلب مکرر، طولانی مدت یا بدون علت مشخص نیازمند ارزیابی پزشکی است، حتی اگر فرد احتمال دهد که دچار کمبود ویتامین شده است.
مصرف قرص ویتامین میتواند تپش قلب را درمان کند؟
اگر تپش قلب با کمخونی ناشی از کمبود ویتامین ارتباط داشته باشد، درمان کمبود ممکن است به بهبود علائم کمک کند. اما مصرف خودسرانه مکملها بدون تشخیص علت تپش قلب توصیه نمیشود، زیرا مشکلاتی مانند اضطراب، پرکاری تیروئید و اختلال ریتم قلب نیز میتوانند باعث این علامت شوند.
منبع:

