آزمایش RBC، جهت اندازه گیری تعداد گلبول های قرمز در آزمایش خون استفاده می شود و به تشخیص بیماری های خونی مانند کم خونی و اختلالات لخته شدن خون، کمک می کند. این آزمایش شامل گرفتن نمونه خون از رگ و استفاده از یک دستگاه تخصصی برای شمارش گلبول های قرمز در نمونه خون می باشد. برای انجام این آزمایش، نسخه پزشک یا متخصص خون مورد نیاز است. این مقاله با هدف افزایش آگاهی تهیه شده است و جایگزین معاینه، تشخیص یا توصیه پزشک نیست. در این مقاله با RBC در خون و تفسیر آن در آزمایشات خود، آشنا خواهید شد. بنابراین تا پایان با ما همراه باشید تا بدانید که rbc در آزمایش خون باید چند باشد؟
rbc در آزمایش خون چیست؟
منظور از rbc در آزمایش خون، گلبول های قرمز (RBC) است که در مغز استخوان تولید شده و حاوی هموگلوبین (پروتئینی که اکسیژن را به بافت های بدن می رساند) هستند. این سلول ها به نام گلبول های قرمز نیز شناخته می شوند. آزمایش گلبول های قرمز، مانند آزمایش mch در آزمایش خون، به تشخیص بیماری های مختلف خون کمک می کند.
طبق گفته medlineplus شمارش گلبولهای قرمز خون (RBC)، تعداد گلبولهای قرمز که به آنها اریتروسیت نیز میگویند، را در خون شما اندازهگیری میکند. گلبولهای قرمز در مغز استخوان، یعنی همان بافت اسفنجیمانند درون استخوانهای بزرگ، ساخته میشوند. این سلولها حاوی هموگلوبین هستند، پروتئینی سرشار از آهن که اکسیژن را از ریهها به تکتک سلولهای بدن شما میرساند. سلولهای شما برای رشد، تکثیر و تولید انرژی مورد نیاز جهت انجام فعالیتهای بدن، به اکسیژن احتیاج دارند. اگر تعداد گلبولهای قرمز خون بالاتر یا پایینتر از حد طبیعی باشد، اغلب نخستین نشانه بروز یک بیماری است.
آزمایش rbc به چه منظور انجام می شود؟
آزمایش RBC به پزشک کمک میکند تعداد گلبولهای قرمز خون را ارزیابی کند و در صورت غیرطبیعی بودن نتیجه، علت احتمالی آن را بررسی کند. این آزمایش ممکن است در شرایط زیر درخواست شود:
- بررسی کمخونی: زمانی که فرد علائمی مانند خستگی، ضعف، رنگپریدگی یا تنگی نفس دارد.
- بررسی افزایش گلبولهای قرمز: برای ارزیابی احتمال اریتروسیتوز یا پلیسیتمی.
- چکاپ سلامت عمومی: آزمایش RBC بخشی از CBC در بررسیهای معمول پزشکی است.
- بررسی بیماریهای مزمن: مانند برخی بیماریهای کلیوی، قلبی و ریوی که ممکن است بر تولید گلبول قرمز اثر بگذارند.
- پایش درمان: برای بررسی اثر بعضی داروها، شیمیدرمانی یا درمان بیماریهای خونی.
- بررسی خونریزی یا کمبودهای تغذیهای: در صورت وجود نشانههایی که احتمال کاهش گلبولهای قرمز را مطرح میکنند.

آزمایش RBC در چه شرایطی برای شما تجویز می شود؟
پزشک شما ممکن است این آزمایش را به دلایل زیر برایتان تجویز کند:
- به عنوان بخشی از معاینه پزشکی معمول.
- اگر علائم کم خونی مثل خستگی، سردرد، بی اشتهایی یا مشکل در تمرکز دارید.
- اگر علائم دیگری از تغییرات سلول های خونی مثل تب، عفونت یا ضعف را دارید.
- هنگامی که تحت درمان های خاص قرار می گیرید که می تواند بر تعداد سلول های خونی شما تأثیر بگذارد، مثل شیمی درمانی.
- برای مدیریت یک مشکل سلامتی طولانی که می تواند نتایج شمارش خون شما را تغییر دهد، مثل بیماری مزمن کلیوی.
محدوده طبیعی RBC در آزمایش خون چقدر است؟
جواب آزمایش خون، ممکن است چند ساعت تا چند روز کاری طول بکشد. تعداد گلبول های قرمز به صورت تعداد سلول در هر میکرولیتر (سلول/میکرولیتر) نوشته می شود. محدوده طبیعی گلبول های قرمز یا میزان نرمال rbc در آزمایش ادرار به عواملی مانند سن و جنسیت بیمار بستگی خواهد داشت. گلبول های قرمز نیز می تواند تحت تأثیر ارتفاع منطقه ای که آزمایش در آن انجام می شود، قرار گیرد. محدوده طبیعی این تعداد (تعداد طبیعی rbc) تقریباً عبارت است از:
- مردان: 4.7 تا 6.1 میلیون گلبول قرمز در هر میکرولیتر خون
- زنان: 4.2 تا 5.4 میلیون گلبول قرمز در هر میکرولیتر خون
- کودکان: 4.0 تا 5.5 میلیون گلبول قرمز در هر میکرولیتر خون.
تعداد طبیعی گلبول های قرمز خون یا نتیجه آزمایش rbc در آزمایشگاه های مختلف می تواند اندکی متفاوت باشد.به همین علت هم باید نتیجه آزمایش CBC را با توجه به محدوده نرمال نشان داده شده در برگه آزمایش مقایسه کنید.

[مطالعه بیشتر: آزمایش فریتین چیست؟]
علت بالا بودن rbc در آزمایش خون چیست؟
آیا تا به حال فکر کرده اید که چه چیزی باعث افزایش سطح گلبول های قرمز در آزمایش خون می شود؟ و یا اصلا علت بالا بودن rbc در آزمایش خون چیست؟ بالا بودن rbc در آزمایش خون به ما می گوید که سلول های حامل اکسیژن در خون افزایش یافته اند. در برخی موارد، این وضعیت ممکن است نشان دهنده تلاش بدن برای جبران شرایطی باشد که از دریافت اکسیژن کافی به بدن جلوگیری می کند. علاوه بر این، افزایش تعداد گلبولهای قرمز ممکن است به بیماریها یا برخی داروها مرتبط باشد. برخی دلایل افزایش گلبول های قرمز در خون، عبارتند از:
کمآبی بدن
کمآبی ناشی از اسهال، استفراغ، تعریق شدید یا مصرف ناکافی مایعات میتواند حجم مایع خون را کاهش دهد. در این شرایط، تعداد گلبولهای قرمز نسبت به حجم خون بیشتر به نظر میرسد، حتی اگر تولید واقعی گلبول قرمز افزایش نیافته باشد. به این حالت افزایش نسبی غلظت گلبولهای قرمز گفته میشود.
سیگار کشیدن
قرار گرفتن در معرض مونوکسیدکربن ناشی از دود سیگار میتواند انتقال مؤثر اکسیژن را مختل کند. بدن ممکن است در پاسخ به این وضعیت تولید گلبولهای قرمز را افزایش دهد.

زندگی در ارتفاعات
در ارتفاعات، میزان اکسیژن قابل دریافت از هوا کمتر است. بدن برای سازگاری با این شرایط ممکن است گلبولهای قرمز بیشتری تولید کند.
بیماریهای قلبی و ریوی
برخی بیماریها مانند بیماری انسدادی مزمن ریه (COPD)، فیبروز ریوی و بعضی بیماریهای مادرزادی قلب میتوانند باعث کاهش اکسیژن خون شوند. در نتیجه بدن برای جبران کمبود اکسیژن تولید گلبول قرمز را افزایش میدهد. این مورد باعث افزایش rbc میشود، علاوه بر این باید برای درمان غلظت خون نیز اقدام کرد.
آپنه خواب
آپنه انسدادی خواب باعث قطع یا کاهش مکرر تنفس در طول خواب میشود. در برخی افراد، افت اکسیژن ناشی از این وضعیت میتواند با افزایش تعداد گلبولهای قرمز ارتباط داشته باشد.
بیماریهای کلیوی
کلیهها هورمونی به نام اریتروپویتین (EPO) تولید میکنند که مغز استخوان را برای ساخت گلبول قرمز تحریک میکند. بعضی بیماریها یا تودههای کلیوی ممکن است تولید این هورمون را افزایش دهند و باعث بالا رفتن RBC شوند.
پلیسیتمی ورا (Polycythemia Vera)
پلیسیتمی ورا یک بیماری نادر مغز استخوان است که در آن سلولهای مغز استخوان بیش از نیاز بدن گلبول قرمز تولید میکنند. این بیماری اغلب با تغییر ژنتیکی JAK2 ارتباط دارد و برای تشخیص آن ممکن است آزمایشهای اختصاصی لازم باشد.
علائم بالا بودن RBC در آزمایش خون چیست؟
بعضی افراد با وجود بالا بودن RBC هیچ علامت مشخصی ندارند. در صورت بروز علائم، ممکن است موارد زیر دیده شوند:
- سردرد
- سرگیجه
- تاری دید
- خستگی
- قرمزی پوست صورت
- خارش پوست، بهویژه پس از حمام آب گرم
- تنگی نفس
- احساس گزگز یا سوزش در دستها و پاها
علت پایین بودن rbc در آزمایش خون چیست؟
می دانید که پایین بودن rbc نشانه چیست؟ پایین بودن rbc در آزمایش خون نیز می تواند دلایل مختلفی داشته باشد. برخی از این دلایل به شرح زیر می باشد:
- نارسایی کلیه و سطوح پایین گلبول های قرمز خون.
- مشکلات تیروئید، دلیل کاهش سطح گلبول های قرمز خون
- خونریزی خارجی یا داخلی
- لوسمی یا سرطان خون، علت سطح پایین گلبول های قرمز خون
- عوارض جانبی داروها از جمله شیمی درمانی.
- مولتیپل میلوما نوعی سرطان است که بر سلول های پلاسمای خون تأثیر می گذارد.
- کمبود اریتروپویتین، هورمون کلیه که باعث رشد گلبول های قرمز می شود.
- کمبود آهن، اسید فولیک، ویتامین B12 یا ویتامینB6
- همولیز، تجزیه غیرطبیعی گلبول های قرمز خون.
- بارداری
- کم خونی
- سوء تغذیه و سطوح پایین گلبول های قرمز خون.
- هیدراتاسیون بیش از حد
- خونریزی شدید در بدن
- عدم تولید طبیعی سلول های خونی در مغز استخوان.

علائم پایین بودن RBC در آزمایش خون چیست؟
علائم پایین بودن RBC به شدت و علت زمینهای آن بستگی دارند. برخی از نشانههای احتمالی عبارتاند از:
- خستگی و ضعف مداوم
- رنگپریدگی پوست
- سرگیجه
- سردرد
- تپش قلب
- تنگی نفس، بهویژه هنگام فعالیت
- کاهش توانایی انجام فعالیتهای روزمره
- سردی دستها و پاها
علت بالا بودن RBC در آزمایش ادرار
عفونت مثانه، عفونت کلیه، سنگ کلیه، متورم شدن پروستات و سرطان مثانه، پروستات یا کلیه از علل بالا بودن rbc در آزمایش ادرار گزارش شدهاند.

علت پایین بودن RBC در آزمایش ادرار
اگر مقدارRBC در آزمایش ادرار پایین یا در محدوده طبیعی باشد، معمولا جای نگرانی نیست. از طرفی مشاهده مقدار کمی گلبول قرمز در ادرار میتواند در برخی شرایط مانند دوران قاعدگی، فعالیت بدنی شدید یا رابطه جنسی رخ دهد و لزوما نشاندهنده بیماری نیست.
آزمایش RBC چگونه انجام میشود؟ آیا نیاز به ناشتایی دارد؟
برای انجام آزمایش RBC، نمونه خون از یکی از رگهای بازو گرفته میشود. نمونه به آزمایشگاه فرستاده میشود و دستگاه شمارش سلولهای خونی تعداد گلبولهای قرمز را اندازهگیری میکند. برای آزمایش RBC به تنهایی نیازی به ناشتایی یا آمادگی خاصی نیست. با این حال اگر همزمان آزمایشهای دیگری درخواست شده باشند، ممکن است برای برخی از آنها دستورالعمل متفاوتی وجود داشته باشد. در این صورت باید طبق توصیه پزشک یا آزمایشگاه عمل کنید.
تفسیر آزمایش rbc به چه صورت است؟
آیا می دانید rbc در آزمایش خون چقدر باید باشد؟ محدوده مقادیر میانگین بین آزمایشگاه های مختلف و شرایط مختلف مانند rbc در آزمایش خون بارداری، ممکن است کمی متفاوت باشد. برخی از آزمایشگاه ها از دستگاه های مختلفی استفاده می کنند یا نمونه های مختلفی را تجزیه و تحلیل می کنند.
به طور کلی، محدوده مرجع برای تفسیر آزمایش خون در بزرگسالان بین 4 تا 6 میلیون سلول در هر میکرولیتر خون است. مردان معمولاً محدوده مرجع بالاتری دارند. تعداد گلبول های قرمز مورد انتظار در نوزادان، کودکان و نوجوانان بسته به سن آنها می تواند به طور قابل توجهی متفاوت باشد. تعداد گلبول های قرمز خون معمولا در نوزادان بیشتر است. طول عمر طبیعی یک گلبول قرمز 120 روز است. بنابراین، آنها باید به طور مداوم جایگزین شوند.
اریتروپویتین هورمونی است که در کلیه ها تولید می شود و برای تحریک مغز استخوان برای تولید گلبول های قرمز ترشح می شود. شرایط سلامتی که تولید و عملکرد طبیعی گلبولهای قرمز را مختل میکند، میتواند باعث ایجاد تعداد غیرطبیعی گلبولهای قرمز یا گلبولهای قرمز در برگه آزمایش بیمار شود. تفسیر آزمایش rbc در آزمایش هماتولوژی معمولاً همراه با نتیجه آزمایشات دیگر مانند سایر پارامترهای آزمایش CBC انجام می شود.

سخن پایانی
آزمایش RBC به تنهایی نمی تواند تعیین کند که چرا سطح گلبول قرمز شما بالا یا پایین است. هنگام تفسیر آزمایش RBC ممکن است شمارش سلول های خونی دیگر در نظر گرفته شود و آزمایشات تکمیلی برای تشخیص علت تعداد غیر طبیعی گلبول های قرمز خون مورد نیاز است. در واقع این آزمایش بخشی از آزمایش CBC است که در کنار سایر فاکتورهای خونی قابل توجه است. از آنجا که بسیاری از شرایط مختلف می توانند بر تعداد گلبول های قرمز شما تأثیر بگذارند، مهم است که نتایج آزمایش خود را با پزشک مراقبت های اولیه خود مرور کنید تا بتوانید محتمل ترین توضیح را برای سطح گلبول قرمز خود بیابید. برای معاینه و درمان مشکلات خونی باید به متخصص هماتولوژی یا انکولوژیست مراجعه کنید.
سوالات متداول
بالا بودن RBC در آزمایش خون نشانه چیست؟
بالا بودن RBC به معنی افزایش تعداد گلبولهای قرمز در حجم مشخصی از خون است. اصطلاح پزشکی این وضعیت اریتروسیتوز (Erythrocytosis) است. افزایش RBC ممکن است به دلیل کاهش حجم مایع خون، کمبود اکسیژن یا تولید بیش از حد گلبول قرمز در مغز استخوان اتفاق بیفتد.
RBC در آزمایش ادرار چیست؟ چه تفاوتی با RBC خون دارد؟
RBC در آزمایش خون و RBC در آزمایش ادرار دو موضوع متفاوت هستند. در آزمایش خون، RBC تعداد گلبولهای قرمز موجود در خون را نشان میدهد. اما در آزمایش ادرار، مشاهده RBC به معنی وجود گلبول قرمز در نمونه ادرار است که ممکن است نشانه خون در ادرار یا هماچوری (Hematuria) باشد. وجود RBC در ادرار میتواند با عفونت ادراری، سنگ کلیه، بیماریهای کلیوی، مشکلات پروستات یا سایر اختلالات دستگاه ادراری ارتباط داشته باشد.
منبع:

