همانطور که می دانید، غلظت خون یکی از بیماری هایی است که ممکن است افراد را در هر سنی درگیر کند. این بیماری عوارض خطرناکی برای بدن دارد، حال اگر کودکان و نوجوانان به آن مبتلا شوند، این عوارض می تواند خطرناک تر هم باشد. بنابراین شناخت غلظت خون در کودکان و نوجوانان و همچنین راه های درمان آن، بسیار مهم می باشد. در این مقاله با ما همراه باشید تا به بررسی غلظت خون در کودکان و نوجوانان و مسائل مربوط به این بیماری در این سن بپردازیم.
غلظت خون در کودکان و نوجوانان چیست؟
طبق گفته my.clevelandclinic پلی سیتمی یا غلظت خون، یک اختلال خونی بسیار نادر در کودکان و نوجوانان است. با پلی سیتمی، مغز استخوان تعداد زیادی گلبول قرمز تولید می کند. سلول های اضافی خون را بیش از حد غلیظ می کنند و این ممکن است منجر به لخته شدن خون شود. لخته ها می توانند خون رسانی به اندام ها، بافت ها و سلول ها را کاهش دهند.
علت بالا بودن غلظت خون در کودکان و نوجوانان
از علت غلظت خون در نوجوانان و کودکان میتوان به موارد زیر اشاره کرد.
- نارسایی قلبی
- کمآبی
- افزایش تولید هموگلوبین
- زندگی در ارتفاعات
- بیمارسهایی مثل دیابت، کمبود سدیم و عفونت میتواند غلظت خون را افزایش دهد.
علائم پلی سیتمی در کودک چیست؟
برخی از کودکان علائمی ندارند و غلظت خون ممکن است به دلایل دیگر هنگام انجام آزمایش خون مشاهده شود اما علائم بیشتر در بزرگسالان رخ می دهد. علائم ممکن است در هر کودک کمی متفاوت باشد. آنها می توانند شامل موارد زیر باشند:
- سردرد
- سرگیجه
- احساس ضعف و خستگی
- مشکل در تنفس
- طحال بزرگ شده (غلظت خون و بزرگ شدن طحال)
- مشکل در دیدن
- خارش یا سوزش
- رنگ قرمز مایل به قرمز صورت
- خونریزی لثه
- کاهش وزن
علائم پلی سیتمی می تواند مانند سایر بیماری ها باشد. پس بسیار واجب است که با مشاهده این علائم، فورا به پزشک مورد نظر خود مراجعه کنید. بسیاری از این علائم اختصاصی نیستند و ممکن است در بیماریهای مختلف دیده شوند. بنابراین نمیتوان صرفا بر اساس سردرد یا سرگیجه، غلظت خون را تشخیص داد و نتیجه آزمایش خون باید توسط پزشک تفسیر شود.
استانداردهای خونی از نوزادی تا نوجوانی
|
رده سنی |
گلبولهای قرمز (RBC) (Million/µL) | گلبولهای سفید (WBC) (Cells/µL) | پلاکتها (PLT) (Cells/µL) | هماتوکریت (Hct) (درصد) |
| نوزادان | ۴.۲ تا ۵.۵ | ۶,۸۰۰ تا ۱۳,۳۰۰ | ۱۶۴,۰۰۰ تا ۳۵۱,۰۰۰ |
۴۳.۴ تا ۵۶.۱ |
|
۶ ماه تا ۲ سال |
۴.۱ تا ۵.۰ | ۶,۲۰ Burn تا ۱۴,۰۰۰ | ۲۱۹,۰۰۰ تا ۳۶۵,۰۰۰ | ۳۰.۹ تا ۳۷.۲ |
| ۲ سال تا ۱۲ سال | ۴.۰ تا ۴.۹ | ۵,۳۰۰ تا ۱۱,۲۰۰ | ۲۰۴,۰۰۰ تا ۳۶۹,۰۰۰ |
۳۱.۷ تا ۳۹.۶ |
|
۱۲ تا ۱۸ سال |
۴.۲ تا ۵.۳ | ۴,۵۰۰ تا ۱۰,۰۰۰ | ۱۶۵,۰۰۰ تا ۳۳۵,۰۰۰ |
۳۴.۰ تا ۴۳.۲ |
چگونه پلی سیتمی در کودک و نواجوانان تشخیص داده می شود؟
پزشکان در مورد علائم و سابقه سلامتی کودک شما میپرسد. آنها فرزند شما را معاینه فیزیکی می کنند و ممکن است طی این معاینات، فرزند شما آزمایشاتی نیز انجام دهد، مانند:
- هموگلوبین و هماتوکریت: این آزمایش میزان هموگلوبین و گلبول های قرمز خون را اندازه گیری می کند.
- شمارش کامل خون (CBC) : آزمایش CBC یا شمارش کامل خون، گلبول های قرمز، گلبول های سفید، سلول های لخته کننده خون (پلاکت ها) و گاهی اوقات گلبول های قرمز جوان (رتیکولوسیت ها) را بررسی می کند. این شامل هموگلوبین و هماتوکریت و جزئیات بیشتر در مورد گلبول های قرمز خون است.
- اسمیر محیطی: نمونه کوچکی از خون زیر میکروسکوپ بررسی می شود. سلول های خونی بررسی می شوند تا ببینند طبیعی به نظر می رسند یا نه.
- سطح اریتروپویتین (EPO): آزمایش EPO، میزان اریتروپویتین را در خون اندازه گیری می کند. اریتروپویتین یا EPO، هورمونی است که به ساخت گلبول های قرمز کمک می کند.
- آزمایشات ژنتیکی: این آزمایشها به دنبال جهشهای ژنی مرتبط با پلی سیتمی، مانند JAK2، CALR و MPL، علاوه بر جهش در گیرنده EPO هستند.
درمان غلظت خون در کودکان و نوجوانان
باید بدانید که درمان غلظت خون در نوجوانان و کودکان به علائم، سن و سلامت عمومی کودک شما بستگی دارد. همچنین به شدت این وضعیت نیز مربوط می شود. پزشک فرزندتان باید شما را به یک هماتولوژیست، متخصص اختلالات خونی، ارجاع دهد. درمان ممکن است شامل موارد زیر باشد:
اصلاح سبک زندگی و هیدراتاسیون
پزشک در اولین قدم، به ویژه در موارد غلظت خون ثانویه، بر افزایش شدید مصرف مایعات تأکید میکند. آب کافی باعث افزایش حجم پلاسما شده و به طور طبیعی غلظت گلبولهای قرمز را در جریان خون متعادل میکند.
- هیدراتاسیون (آبرسانی): نوشیدن ۶ تا ۸ لیوان آب در روز برای کودکان و نوجوانان الزامی است. آب باعث رقیق شدن طبیعی خون و تسهیل حرکت گلبولها در رگهای ظریف میشود.
- پرهیز از محیطهای گرم و خشک: تعریق بیش از حد بدون جبران مایعات، سریعا خون را غلیظ میکند.
- اصلاح الگوی خواب: بسیاری از نوجوانان به دلیل خروپف یا آپنه خواب (قطع موقت تنفس)، دچار کمبود اکسیژن شبانه میشوند. بدن در پاسخ به این کمبود، گلبول قرمز بیشتری میسازد تا اکسیژنرسانی کند. درمان مشکلات تنفسی مستقیماً غلظت خون را کاهش میدهد.
- مدیریت تغذیه: کاهش مصرف غذاهای بسیار چرب و فستفودها که باعث غلظت خون و کاهش سرعت جریان آن در رگها میشوند.
فصد خون به روش فلبوتومی
زمانی که غلظت خون به عدد بحرانی برسد (هماتوکریت بالای ۵۰ تا ۶۰ درصد)، شما باید برای بهبود این عارضه به مراکز درمان غلظت خون در تهران مراجعه کنید. این سریعترین راه برای نجات بیمار از خطر سکته یا لخته شدن خون است.
- فرآیند انجام: در این روش، مشابه اهدای خون، مقدار مشخصی از خون (معمولا بین ۲۵۰ تا ۵۰۰ سیسی بسته به وزن و سن کودک) از ورید بازویی خارج میشود.
- مکانیسم اثر: با خارج شدن خون، بدن بلافاصله از مایعات میانبافتی برای جبران حجم خون استفاده میکند که این امر منجر به رقیق شدن آنی خون میشود.
- جایگزینی مایعات: معمولا همزمان با برداشتن خون، مقداری سرم نرمالسالین به کودک تزریق میشود تا فشار خون او افت نکند و دچار سرگیجه نشود.
درمان دارویی با دوز پایین آسپرین
اگر خطر لخته شدن خون (ترومبوز) وجود داشته باشد، پزشک برای نوجوانان دوزهای بسیار پایین آسپرین تجویز میکند. این کار باعث رقیق شدن خون و تسهیل حرکت آن در عروق ظریف میشود.
داروهای سرکوبکننده مغز استخوان
در صورتی که غلظت خون ناشی از اختلال در مغز استخوان (تولید بیش از حد سلول) باشد و با رگگیری کنترل نشود، پزشک داروهایی مانند هیدروکسی اوره را تجویز میکند تا سرعت تولید گلبولهای قرمز در منشا اصلی کنترل شود.
اینترفرون آلفا
در موارد خاص که بدن به درمانهای دیگر پاسخ نمیدهد، از اینترفرون برای تحریک سیستم ایمنی جهت کنترل تولید سلولهای خونی استفاده میشود. این روش معمولا در اولویتهای بعدی قرار دارد.
درمان بیماریهای زمینهای
اگر غلظت خون ناشی از مشکل قلبی، ریوی یا آپنه خواب باشد، اولویت پزشک درمان آن بیماری است؛ چرا که با رفع مشکل اکسیژنرسانی، بدن دیگر نیازی به تولید گلبول قرمز اضافی نخواهد داشت.
در این زمینه، درمان های دیگری نیز در حال تحقیق و مطالعه هستند.
عوارض احتمالی پلی سیتمی در کودکان و نوجوانان چیست؟
عوارض غلظت خون در کودک و نوجوان، به شدت بیماری، زمان درگیری با بیماری و ویژگی های جسمی وی بستگی دارد. به هر صورت برخی عوارض احتمالی می توانند شامل موارد زیر باشند:
- ترومبوز ورید عمقی یا لخته شدن خون در وریدها
- لخته شدن خون در وریدهای کبد
- خونریزی شدید
- سکته
- سرطان خون
نکات کلیدی در مورد پلی سیتمی ورا در کودکان و نوجوانان
پلی سیتمی، یک اختلال خونی است که در آن مغز استخوان تعداد زیادی گلبول قرمز تولید می کند. این بیماری سلول های اضافی خون را بیش از حد غلیظ می کنند و خطر لخته شدن خون در بدن را افزایش می دهند. لخته های خون بسته به جایی که تشکیل می شوند ممکن است مشکلات جدی را برای سلامتی فرد ایجاد کنند، از جمله این که لخته ها می توانند خون رسانی به قلب، مغز یا کبد را کاهش دهند و در این امر، اخلال ایجاد کنند.
درمان غلظت خون، بسته به نظر پزشک و شرایط بیمار ممکن است شامل رگگیری برای برداشتن خون و مصرف آسپرین باشد، و یا ممکن است از درمان نوین فلبوتومی استفاده شود. فلبوتومی یک روش جدید برای درمان غلظت خون می باشد که در مرکز فصد خون ایران انجام می شود.
سخن پایانی
غلظت خون در کودکان، اگرچه ممکن است چالشبرانگیز به نظر برسد، اما با تشخیص به موقع و درمان مناسب، بهویژه با استفاده از فلبوتومی، قابل کنترل است. فلبوتومی، به عنوان روشی موثر و کمتهاجم، میتواند به کاهش غلظت خون و بهبود کیفیت زندگی کودکان کمک کند. با آگاهی از علائم این بیماری و مراجعه منظم به پزشک، میتوانیم آیندهای روشنتر برای کودکان مبتلا به غلظت خون رقم بزنیم. یادمان باشد که غلظت خون بیماری نیست که غیر قابل درمان باشد و با همکاری پزشکان و خانوادهها میتوان بر آن غلبه کرد.
سوالات متداول
علت بالا بودن هموگلوبین خون در کودکان چیست؟
کمآبی، زندگی در ارتفاعات، بیماریهای قلبی و ریوی و مشکلات ریوی و تنفسی از سری علتهایی است که منجر به غلظت خون در نوجوانان و کودکان میشود.
علائم غلظت خون در کودکان چیست؟
علائم این عارضه برای همهی کودکان یکسان نیست، سردرد، سرگیجه، احساس ضعف و خستگی، مشکل در دیدن، خونریزی لثه و کاهش وزن تنها تعدادی از علائم غلظت خون هستند.
آیا غلظت خون در سنین پایین خطر سکته را افزایش میدهد؟
اگرچه سکته در کودکان بسیار نادر است، اما غلظت خون شدید و درماننشده خطر ایجاد لخته (ترومبوز) در عروق حساس بدن مثل مغز، کبد یا قلب را افزایش میدهد.
آیا غلظت خون در کودکان خطرناک است؟
افزایش گلبولهای قرمز همیشه به معنای وجود یک بیماری خطرناک نیست و گاهی علت آن کمآبی یا یک وضعیت موقتی است. اگر افزایش گلبولهای قرمز پایدار باشد، به خصوص در صورت وجود بیماریهای زمینهای، میتواند نیازمند بررسی پزشکی باشد. افزایش قابلتوجه گلبولهای قرمز میتواند ویسکوزیته خون و در برخی شرایط خطر تشکیل لخته را افزایش دهد، بنابراین علت و شدت افزایش هموگلوبین و هماتوکریت باید توسط پزشک مشخص شود.
آپنه خواب چه ارتباطی با غلظت خون در کودکان دارد؟
اختلال تنفس هنگام خواب میتواند باعث افت اکسیژن شود و بدن در پاسخ به کمبود اکسیژن، تولید گلبول قرمز را افزایش دهد. آپنه خواب یکی از علل شناختهشده اریتروسیتوز ثانویه است.
منابع:
