هموروئید یا بواسیر میتواند با علائمی مانند خونریزی هنگام دفع مدفوع، درد، خارش و احساس ناراحتی همراه باشد. از طرف دیگر، کمخونی یکی از عوارض احتمالی خونریزیهای مکرر است که ممکن است در افراد مبتلا به هموروئید، به ویژه در صورت تداوم خونریزی، ایجاد شود. به همین دلیل بررسی ارتباط کم خونی در بروز و تشدید هموروئید اهمیت زیادی دارد. اگرچه کمخونی معمولا علت مستقیم ایجاد هموروئید نیست، اما خونریزی ناشی از هموروئید میتواند به کاهش ذخایر آهن بدن و در نهایت کمخونی فقر آهن منجر شود.
دلیل ابتلا به بواسیر خونی
از دلایل ابتلا به بواسیر خونی میتوان به موارد زیر اشاره کرد.
- نشستن طولانی مدت روی سطوح سفت
- زور زدن هنگام دفع مدفوع
- بارداری و زایمان
- اسهال مزمن
- هموروئید ترومبوز شده
چگونه بواسیر منجر به کم خونی میشود؟
سوالی که برای بعضی از افراد به وجود میآید این است که بواسیر چرا باعث کم خونی میشود؟ اگر بواسیر طولانی شود و فرد زیر نظر پزشک نباشد، دچار عارضهی کم خونی میشود.
بر اساس نتایج یکی از مطالعات انجامشده درباره ارتباط بواسیر و کمخونی، گروهی از افرادی که به دلایلی مانند خونریزی مقعدی، کمخونی ناشی از فقر آهن یا سابقه خانوادگی سرطان تحت کولونوسکوپی قرار گرفته بودند، مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج نشان داد که حدود ۲۲ درصد از شرکتکنندگان به دلیل ابتلا به کمخونی فقر آهن کولونوسکوپی انجام داده بودند. همچنین در حدود ۴۳ درصد از افراد مبتلا به این نوع کمخونی، بواسیر داخلی نیز تشخیص داده شد. این یافتهها نشان میدهند که بواسیر داخلی ممکن است در برخی بیماران با کمخونی فقر آهن همراه باشد و خونریزی مداوم ناشی از آن میتواند در کاهش ذخایر آهن بدن نقش داشته باشد. وجود همزمان این دو بیماری لزوما به معنای آن نیست که بواسیر علت اصلی کمخونی است.
طبق گفته miva-medical
Internal hemorrhoids are swollen blood vessels, and when they’re irritated — especially during bowel movements — they can bleed. A single episode of bright red blood is rarely dangerous on its own. The concern is cumulative: frequent, repeated bleeding over weeks or months can add up to meaningful blood loss, even when each individual episode seems minor.
بواسیر به دلیل تورم عروق خونی ناحیه مقعد ایجاد میشود و این عروق ممکن است بر اثر تحریک یا فشار، به ویژه هنگام دفع مدفوع، دچار خونریزی شوند. خونریزی ناشی از بواسیر معمولا به صورت خون قرمز روشن مشاهده میشود و اگرچه مقدار کم آن ممکن است در ابتدا نگرانکننده به نظر نرسد، اما تکرار خونریزی در طول هفتهها یا ماهها میتواند به تدریج باعث کاهش ذخایر آهن بدن و بروز کمخونی شود. حتی خونریزیهای جزئی نیز در صورت تداوم ممکن است سلامت فرد را تحت تاثیر قرار دهند.
علائم بواسیر و کم خونی چیست؟
علائم بواسیر با توجه به داخلی یا خارجی بودن آن تعیین میشود.
بواسیر داخلی
- خونریزی بدون درد از رکتوم
- درد شدید
- بواسیر بیرون زده
بواسیر خارجی
- یک یا چند توده حساس در نزدیکی مقعد
- خارش مقعد
- خونریزی
در کنار این علائم اگر دچار کم خونی شده باشید نشانههایی مثل خستگی، تنگی نفس، رنگ پریدگی، درد قفسه سینه، سرگیجه، سبکی سر و خستگی را نیز تجربه میکنید.

روش های تشخیص کم خونی ناشی از بواسیر
افرادی که بواسیر دارند و پزشک به کم خونی آنها شک دارد، آزمایشهای زیر را انجام میدهند.
- سطح هموگلوبین
- سطح فریتین
- شمارش کامل خون
- سطح آهن خون
در صورتی که خونریزی مقعد دارید و بواسیر تعیین نشده باید چه کاری انجام داد؟ پزشک در اکثر موارد برای اینکه متوجه وجود بواسیر داخلی شود، آنوسکوپی را تجویز میکند.
درمان کم خونی ناشی از بواسیر
اگر بواسیر کم خونی را بیشتر کند، در کنار درمان بواسیر باید کم خونی را نیز درمان کرد.
مکمل های آهن
مکملهای آهن یکی از روشهای رایج درمان کمخونی فقر آهن هستند که ممکن است در اثر خونریزی مکرر ناشی از هموروئید بواسیر ایجاد شود. مصرف این مکملها به تنهایی کافی نیست، زیرا اگر خونریزی ادامه داشته باشد، بدن ممکن است سریعتر از آنچه آهن دریافت میکند، آهن از دست بدهد. بنابراین درمان موثر باید هم شامل جبران کمبود آهن و هم کنترل علت خونریزی باشد.
آهن داخل وریدی (IV)
یک راه مطمئن برای درمان کم خونی ناشی از بواسیر تزریق سرم آهن میباشد، در این روش آهن از طریق رگ وارد بدن میشود و به جبران کمبود آهن و تولید هموگلوبین کمک میکند. پزشک ممکن است زمانی تزریق سرم آهن را توصیه کند که مکملهای خوراکی آهن موثر نباشند، بیمار نتواند آنها را تحمل کند یا نیاز به جبران سریعتر کمبود آهن وجود داشته باشد. میزان آهن مورد نیاز و تعداد جلسات تزریق به شدت کمخونی، سطح ذخایر آهن و وضعیت عمومی فرد بستگی دارد. تزریق آهن باید تحت نظر پزشک انجام شود، زیرا ممکن است عوارضی مانند سردرد، تهوع یا واکنشهای حساسیتی ایجاد کند.

رژیم غذایی
علاوه بر درمان سریع کم خونی شدید با تزریق سرم آهن یا مکمل آن باید به تغذیه نیز توجه کرد. مصرف غذاهای پرفیبر، نوشیدن آب کافی در روز و مصرف نرم کننده مدفوع را باید در برنامهی خود قرار دهید.
دیگر مداخلات پزشکی
- اجتناب از زور زدن در هنگام اجابت مزاج
- استفاده از حمام نشیمن چندین بار در روز برای مدیریت درد
- بستن با باند لاستیکی مخصوصا برای بواسیر داخلی
- استفاده از هموروئیدوپکسی با استاپلر (برای درمان بواسیر شدید از این دستگاه استفاده میشود)
- فوتوکوآگولاسیون مادون قرمز
- هموروئیدکتومی برای برداشتن بواسیر
[مطالعه بیشتر: کم خونی ناشی از کمبود اسید فولیک]
پیشگیری از کم خونی ناشی از بواسیر
کمبود آهن ناشی از خونریزی مداوم بواسیر میتواند به کمخونی منجر شود. بنابراین درمان به موقع بواسیر و کنترل خونریزی آن، نقش مهمی در پیشگیری از تشدید کمخونی و حفظ سلامت بدن دارد. اقدامات زیر برای پیشگیری بواسیر موثر هستند.
- خودداری از زور زدن هنگام اجابت مزاج
- اجتناب از یبوست
- مصرف فیبر کافی
- نوشیدن مایعات فراوان

سوالات متداول
به غیر از بواسیر چه دلایلی باعث خونریزی مقعدی و کم خونی میشود؟
سرطان روده بزرگ، عفونت ها، بیماری های دیورتیکولار، بیماری التهابی روده (IBD) و ترک یا شقاق های مقعدی نیز باعث خونریزی مقعدی و کم خونی میشوند.
چه زمانی هموروئید شروع به خونریزی میکند؟
خونریزی یکی از علائم شایع بواسیر یا هموروئید است که معمولا بر اثر تحریک یا آسیب به عروق متورم ناحیه مقعد، به ویژه هنگام دفع مدفوع، ایجاد میشود. این عارضه بیشتر در بواسیر داخلی مشاهده میشود، اما در برخی موارد ممکن است بواسیر خارجی نیز با خونریزی همراه باشد. خون ناشی از هموروئید به رنگ قرمز روشن است و ممکن است پس از اجابت مزاج، روی دستمال توالت، سطح مدفوع یا داخل کاسه توالت دیده شود.
کم خونی ناشی از هموروئید چقدر خطرناک است؟
کمخونی ناشی از هموروئید در صورت تداوم خونریزی و کاهش شدید هموگلوبین میتواند خطرناک باشد و علائمی مانند ضعف شدید، سرگیجه، تنگی نفس و تپش قلب ایجاد کند. در موارد شدید، ممکن است بیمار به درمان فوری یا تزریق خون نیاز داشته باشد. تشخیص علت خونریزی و درمان بهموقع برای جلوگیری از عوارض جدی ضروری است.
آیا همیشه خون روی مدفوع به خاطر بواسیر است؟
خیر، مشاهده خون روی مدفوع همیشه به معنای ابتلا به بواسیر نیست. این خونریزی ممکن است به دلایل دیگری مانند شقاق مقعدی، پولیپ روده، بیماریهای التهابی روده یا حتی سرطان روده بزرگ ایجاد شود. بنابراین در صورت مشاهده خون در مدفوع، مراجعه به پزشک برای تشخیص علت اصلی و دریافت درمان مناسب ضروری است.
منبع:

